આજની વાનગી

આ પાનું શા માટે

સાંજે પાંચ વાગ્યે આખા દિવસનો થાક માથા પર હોય છે. શાક ફ્રિજમાં પડ્યું છે, કૂકર ખાલી છે, બસ એક જ સવાલ બાકી રહે છે — આજે શું બનાવવું. અને એનો જવાબ કોઈ આપવા તૈયાર નથી હોતું. કોઈ કહે 'કંઈ પણ ચાલશે', કોઈ કહે 'એ તો કાલે જ ખાધું', અને વીસ મિનિટ એમ જ નીકળી જાય. આ પાનું એ સવાલ કાઢી નાખે છે. દિવસની એક વાનગી — એક સાંજનો નાસ્તો અને એક રાતનું જમણ — નામ સાથે આપી દે છે. પછી બનાવવું કે ન બનાવવું, એટલું જ નક્કી કરવાનું રહે.

કેવી રીતે વાપરવું

• ઘરે આવતાં પહેલાં એક નજર કરી લો. સૂચનમાં એવી કોઈ સામગ્રી જોઈતી હોય જે ઘરમાં નથી, તો રસ્તામાંથી લઈ આવી શકાય. છ વાગ્યે ખબર પડે ત્યારે મોડું થઈ ગયું હોય.
• સૂચન દિવસમાં એક વાર બદલાય છે. સવારે જોયું હોય અને સાંજે ફરી જોશો તો એ જ વાનગી દેખાશે. બીજી જોઈતી હોય તો 'બીજી વાનગી પસંદ કરાવો' દબાવો — બે વાર પાનું ખોલવાથી જવાબ બદલાતો નથી.
• દિવસ અલગ હોય — ઉપવાસ હોય, મહેમાન આવવાના હોય, ઘરમાં કોઈને ઠીક ન હોય — તો આખું સૂચન છોડી ન દો. નાસ્તો રાખો અને જમણ બદલો, કે ઊલટું.
• આ હુકમ નથી, વાત શરૂ કરવાનું બહાનું છે. વાનગીનું નામ મોટેથી વાંચો એટલે ઘરમાંથી કોઈ પોતાની પસંદ બોલી જ દેશે — અને સાચો નિર્ણય એ રીતે થઈ જાય છે.
• જે બનાવ્યું એ ક્યાંક નોંધી રાખો. બે-ત્રણ અઠવાડિયામાં ખબર પડી જશે કે ઘરમાં કઈ વાનગીઓ સાચે ખવાય છે અને કઈ ચૂપચાપ બાજુ પર રહી જાય છે.

પાંચ વાગ્યે નક્કી કરવું કેમ ભારે લાગે

સવારથી સાંજ સુધીમાં નાના-નાના કેટલા નિર્ણયો લેવાઈ ગયા હોય — કોને ક્યારે ઉઠાડવું, ટિફિનમાં શું ભરવું, કામમાં પહેલાં શું કરવું, કોને ફોન કરવો. પાંચ વાગ્યે રસોઈ કરવાની શક્તિ બચી હોય છે, પણ પસંદ કરવાની નહીં. એટલે ઘણી વાર કામ કરતાં નક્કી કરવું વધારે ભારે લાગે છે, અને આખરે એ જ ત્રણ-ચાર વાનગીઓ ફરી ફરીને બને છે. નિર્ણય બહારથી આવી જાય તો કામ પોતે હળવું લાગવા માંડે — રસોઈ ઓછી થઈ નથી, પણ માથે લટકતો સવાલ ઓછો થયો છે.

વિકલ્પ વધારે હોય એટલે જલદી નક્કી થાય એવું નથી

આખી રેસીપીની યાદી ખોલીને બેસવાથી નિર્ણય જલદી થતો નથી, વધારે લંબાય છે. પચાસ વાનગી સામે હોય ત્યારે દરેકની સાથે એક શંકા આવે — સામગ્રી છે? સમય છે? ઘરના બધા ખાશે? એક જ નામ સામે હોય ત્યારે શંકા એક જ રહે: હા કે ના. ઘણી વાર જવાબ 'ના' આવે છે, પણ એ 'ના' પણ કામની છે, કારણ કે તેની સાથે ઘરમાંથી કોઈ કહી દે છે કે શું ખાવું છે. બંધ યાદી ખુલ્લી યાદી કરતાં ઝડપી ચાલે છે.

રાત્રે નક્કી કરી લેવાની આદત

સૌથી સહેલો રસ્તો એ છે કે આવતા દિવસની વાનગી આગલી રાતે જોઈ લેવી. ત્યારે થાક હોવા છતાં સમયનું દબાણ નથી, અને દાળ-કઠોળ પલાળવા, ખીરું આથવા મૂકવું, ફ્રિજમાંથી કંઈ બહાર કાઢી રાખવું — આ બધું ત્યારે શાંતિથી થઈ શકે. સવારે ઉઠીને જવાબ હાજર હોય. જે વાનગીઓ પલાળવા કે આથવા માગે છે એ ઘણા ઘરમાં ફક્ત એટલા માટે બનતી નથી કે એનો વિચાર છ વાગ્યે આવે છે, જ્યારે કંઈ કરવાનું બાકી રહેતું નથી.

વારંવાર પૂછાતા સવાલ