પ્રસંગની ગણતરીHow much to cook for a crowd

માથાદીઠ પ્રમાણ — આખું કોષ્ટક

ઉપરનું ગણતરીનું સાધન આ જ આંકડા વાપરે છે. ઘણાને આખું કોષ્ટક એકસાથે જોઈતું હોય છે — રસોઈયા સાથે વાત કરતી વખતે, કરિયાણાની યાદી લખતી વખતે કે બજેટનો અંદાજ કાઢતી વખતે. એટલે અહીં ખુલ્લું મૂક્યું છે.

આ આંકડા શેના પર આધારિત છે

આ પ્રમાણ સામાન્ય ગુજરાતી થાળી પ્રમાણે છે — રોટલી, ભાત, દાળ, શાક, કચુંબર અને થોડું ફરસાણ સાથેનું ભોજન. આ પ્રયોગશાળાનું માપ નથી, પ્રસંગોમાં વપરાતો વ્યવહારુ અંદાજ છે. તમારા રસોઈયાનો અનુભવ આનાથી થોડો જુદો હોય તો એમની વાત માનવી — એ તમારા મહેમાનોને ઓળખે છે.

પ્રમાણ ક્યારે વધારવું, ક્યારે ઘટાડવું

• યુવાનો વધુ હોય — જાન, કૉલેજનો કાર્યક્રમ કે રમતગમતનો પ્રસંગ હોય તો 10-15% વધારે, ખાસ કરીને રોટલી, ભાત અને ફરસાણમાં.
• વડીલો વધુ હોય — ખપત ઓછી રહે છે. 10% ઘટાડી શકાય, પણ દાળ-ભાત અને છાશ પૂરતાં રાખવાં.
• બુફે હોય — પંગતમાં પીરસાય એના કરતાં બુફેમાં લોકો વધુ લે છે અને વધારે બગડે પણ છે. 10% વધારે રાખો.
• 100થી વધુ માણસ — માથાદીઠ ખપત આપોઆપ ઘટે છે. ઉપરનું સાધન 100 પછી 5% અને 300 પછી 10% ઓછું ગણે છે.
• મીઠાઈ મુખ્ય હોય — લાડુ કે મોહનથાળ જમણનું કેન્દ્ર હોય તો રોટલી-ભાત થોડાં ઘટાડી શકાય.
• ઉનાળો — ખપત ઘટે છે, પણ છાશ અને સલાડ દોઢા રાખવાં.

કઈ વસ્તુ ક્યારે બનાવવી

• આગલા દિવસે — મીઠાઈ (મોહનથાળ, લાડુ), અથાણાં, છૂંદો, પાપડ અને સૂકું ફરસાણ.
• સવારે વહેલાં — શાક સમારવાં, કઠોળ પલાળવાં, દહીં મેળવવું, લોટ બાંધવો.
• જમવાના બે-ત્રણ કલાક પહેલાં — શાક, દાળ, કઢી અને ભાત. ઢાંકીને આ બધું ગરમ રહે છે.
• છેલ્લી ઘડીએ — રોટલી, પૂરી, ભજીયાં અને સલાડ. ગરમ જ પીરસાય એવી વસ્તુઓ.

ખાવા સિવાયનું પણ ગણો

• પીવાનું પાણી — માથાદીઠ ઓછામાં ઓછું 1 લિટર, ઉનાળામાં દોઢ.
• ગેસ — 100 માણસની રસોઈમાં સામાન્ય રીતે એક ભરેલો સિલિન્ડર વપરાય છે. બીજો તૈયાર રાખવો.
• વાસણ — 100 માણસના ભાત માટે ઓછામાં ઓછું 20 લિટરનું તપેલું જોઈએ.
• પીરસનારા — પંગતમાં દર 25 માણસે એક, એવો સામાન્ય હિસાબ રખાય છે.
• ડિશ, ગ્લાસ, ચમચી — હાજર સંખ્યા કરતાં 10% વધારે, કારણ કે ઘણા વચ્ચે બદલે છે.

વારંવાર થતી ભૂલો

• તેલ ઓછું પડવું — તળવાનું હોય તો માથાદીઠ 25 ગ્રામ પૂરતું નથી. કડાઈમાં એકસાથે જેટલું તેલ જોઈએ એ અલગથી ગણો.
• એક જ ચૂલા પર આધાર — રોટલી અને તળવાનું સાથે ચાલે એ માટે ઓછામાં ઓછા બે ચૂલા જોઈએ.
• વધેલું ક્યાં જશે એ ન વિચારવું — 10% વધે એવું જ રાખવું, અને વહેંચવાની વ્યવસ્થા પહેલેથી ગોઠવવી.
• છેલ્લી ઘડીએ યાદી બનાવવી — કરિયાણું આગલા દિવસે આવી જાય એમ ગોઠવવું, નહીંતર સવાર બગડે છે.