થેપલા કડક કેમ થાય છે?Why do thepla turn out hard?
થેપલા નરમ રહે છે કારણ કે લોટમાં પકડાયેલું પાણી અને તેલ પડને લચકતું રાખે છે. તાપ પર એ પાણી વરાળ થઈને ઊડે છે, અને જો લોટમાં પહેલેથી પાણી ઓછું હોય કે શેકવામાં વધારે વખત લાગે તો જે બચે એ કોરું, કડક પડ હોય છે. ઘણીવાર થેપલા તવા પર નરમ હોય છે અને ઠંડા થતાં કડક થઈ જાય છે — એ વરાળ બહાર જતી રહી એની નિશાની છે.
કારણ શું હોઈ શકે
લોટ કઠણ બાંધ્યો
કઠણ લોટમાં પાણી ઓછું, એટલે શેકતાં જે થોડું હતું એ પણ ઊડી જાય અને પડ કોરું રહી જાય. વણતી વખતે લોટ પાછો ખેંચાય, કે કિનારીઓ ફાટતી જાય, તો લોટ કઠણ છે. થેપલાનો લોટ રોટલીના લોટ કરતાં સહેજ નરમ બાંધવો — દબાવતાં આંગળી અંદર જાય એવો, પણ હાથે ચોંટે એવો નહીં.
દહીં અને તેલ ઓછાં
દહીં લોટમાં પાણી અને સહેજ ખટાશ બન્ને આપે છે, અને તેલ લોટનાં પડ વચ્ચે બેસીને એમને સખત બંધાતાં રોકે છે — એટલે જ એ બે વસ્તુ થેપલાને લચકતાં રાખે છે. બન્ને ઓછાં હોય તો થેપલા તવા પર તો ઠીક લાગે, પણ ઠંડા થતાં પાપડ જેવા થઈ જાય. એક વાટકી લોટમાં બે-ત્રણ ચમચી દહીં અને એક ચમચી તેલ રાખવું.
તવો બહુ ગરમ હતો
વધારે ગરમ તવા પર બહારની સપાટી જલદી કડક થઈ જાય છે અને અંદરનો લોટ કાચો રહે છે; પછી એને રાંધવા વધારે વખત રાખવો પડે, અને એ વખતમાં બધો ભેજ ઊડી જાય. થેપલા પર કાળા ડાઘા દેખાય અને વચ્ચેથી પોચા લાગે તો તાપ વધારે હતો. મધ્યમ તાપ રાખવો, અને ઉથલાવ્યા પછી જ તેલ લગાવવું.
વધારે વખત શેક્યા
થેપલું બે વાર ઉથલાવ્યા પછી ઝાઝું રાખવાની જરૂર નથી — પછી જે થાય એ ખાલી સૂકાવાનું છે. એક જ બાજુ વારે વારે દબાવતા રહેવાથી પણ વરાળ બહાર નીકળી જાય છે. થેપલું કડક અને ભૂખરું દેખાય તો વધારે શેકાયું છે. ઉપર નાના પરપોટા ઊપસે અને નીચેની બાજુ સોનેરી ડાઘા પડે એટલે ઉતારી લેવું.
શેક્યા પછી ખુલ્લા મૂકી રાખ્યા
ગરમ થેપલાંમાંથી વરાળ નીકળતી રહે છે. એકલા ખુલ્લા મૂકો તો એ વરાળ હવામાં જતી રહે અને પડ કોરું થાય. ઢગલીમાં ઢાંકીને મૂકો તો એ જ વરાળ થેપલાંમાં પાછી શોષાય છે અને એ નરમ રહે છે. પહેલું થેપલું ઠંડું થતાં જ કડક લાગે તો આ જ ભૂલ છે — ઉતારીને તરત ડબ્બામાં કે કપડામાં ઢાંકી દેવું.
અત્યારે શું કરવું
કડક થઈ ગયેલાં થેપલાંને વરાળ પાછી આપવી પડે. ઢગલી કરી, ઉપર સહેજ ભીનું સુતરાઉ કપડું ઢાંકી, દસ મિનિટ બંધ ડબ્બામાં રાખો — ઘણી વાર એટલાથી નરમ પડી જાય છે. ન પડે તો એક થેપલા પર પાણીનાં બે-ચાર ટીપાં છાંટી, મધ્યમ તાપે તવા પર ઢાંકીને અડધી મિનિટ ગરમ કરો. પડ સાવ કોરું અને તૂટતું થઈ ગયું હોય તો નરમ નહીં થાય; એને દહીં કે ચા સાથે ખાઈ લેવાં, કે ભૂકો કરી શાકમાં વાપરવાં.
આવતી વખતે ધ્યાન રાખવું
- લોટ રોટલીના લોટ કરતાં સહેજ નરમ બાંધવો, અને દસ-પંદર મિનિટ ઢાંકીને રહેવા દેવો.
- એક વાટકી લોટમાં બે-ત્રણ ચમચી દહીં અને એક ચમચી તેલ ભેળવવું.
- મધ્યમ તાપ રાખવો; તવો ધુમાડા કાઢતો હોય તો ઠંડો થવા દેવો.
- બે વાર ઉથલાવીને ઉતારી લેવું, વધારે શેકવું નહીં.
- ઉતારતાંની સાથે એકબીજા પર ઢગલી કરી કપડા નીચે કે ડબ્બામાં ઢાંકવું.
સાથે જોડાયેલા સવાલ
પ્રવાસમાં લઈ જવાના થેપલા નરમ કેમ રાખવા?
લોટમાં દહીં અને તેલ સહેજ વધારે રાખવું, અને શેકતી વખતે તેલ બન્ને બાજુ લગાવવું — તેલનું પડ ભેજ અંદર રોકે છે. પણ ડબ્બામાં ભરતાં પહેલાં થેપલા પૂરા ઠંડા કરવા જરૂરી છે; ગરમ ભરો તો વરાળ બંધાઈને થેપલા ભીના અને ચીકણા થઈ જાય. વચ્ચે કાગળ મૂકીને ભરવા.
થેપલાનો લોટ આગલી રાતે બાંધી શકાય?
બાંધી શકાય, પણ દહીંવાળો લોટ રાખ્યે ખટાશ વધે છે અને મીઠું ભાજીમાંથી પાણી ખેંચે છે, એટલે લોટ ઢીલો પડે. ફ્રિજમાં રાખવો, અને વણતાં પહેલાં બહાર કાઢી સહેજ સૂકો લોટ ભેળવી ફરી મસળવો. મેથી કે ભાજી નાખવાની હોય તો એ વણવાના થોડા વખત પહેલાં જ ભેળવવી સારી.
થેપલા નરમ તો થાય છે પણ તેલ બહુ પી જાય છે, શું કરવું?
તવો ઠંડો હોય ત્યારે તેલ પડમાં ઊતરે છે, શેકાવાને બદલે. તવો પહેલાં મધ્યમ તાપે ગરમ કરવો, થેપલું સૂકા તવા પર મૂકવું, અને એક બાજુ સહેજ શેકાઈ ગયા પછી જ તેલ લગાવવું. લોટમાં જે તેલ નાખ્યું હોય એ પડને નરમ રાખવા પૂરતું છે, શેકવા વખતે ઝાઝું જોઈતું નથી.
