દિવાળીનો નાસ્તોDiwali snacks at home

દિવાળીનો નાસ્તો બનાવવો એ એક વાનગી રાંધવા જેવું નથી — એ થોડા દિવસનું આયોજન છે. તડકો, તેલ, જગ્યા, ડબ્બા અને માણસો — પાંચેય ગોઠવાય તો કામ સહેલું થઈ જાય છે. નીચે કઈ વાનગી બનાવવી એના કરતાં એ વાનગીઓ ઘરમાં કેવી રીતે પાર પાડવી એની વાત છે.

તળવાનો દિવસ કેવી રીતે ગોઠવવો

તળવાનું બધું એક દિવસે નહીં, પણ એક દિવસે તળો તો એક જ બેઠકે બધું પૂરું કરવું સૌથી સારું — તેલ એક વાર ગરમ થાય અને રસોડું એક વાર ગંદું થાય. ક્રમ મહત્ત્વનો છે. પહેલાં જે સાદું અને આછા રંગનું હોય એ તળો, પછી મસાલાવાળું, અને મીઠાઈ માટે તેલ અલગ રાખો — નહીં તો રંગ અને સ્વાદ બેય ભેગાં થાય. તેલ ગરમ છે કે નહીં એ ચકાસવા લોટનો નાનો ટુકડો નાખો; એકસરખો ઉપર આવે તો તૈયાર, તરત બળે તો વધારે ગરમ. કડાઈ ભરીને ન નાખવું, થોડું થોડું તળવું. અને બીજા ચૂલા પર ચાનું પાણી મૂકી રાખો, આખો દિવસ કામ લાગશે.

તડકામાં સૂકવવાની વસ્તુઓ

મઠિયા અને ચોળાફળી વણીને તડકામાં સૂકવવાં પડે છે અને તળવાનું પછી આવે. એટલે આખું કૅલેન્ડર આ વસ્તુ પરથી ગોઠવાય છે — સાફ તડકાના સળંગ બે-ત્રણ દિવસ જોઈએ. ખાટલા કે ધાબા પર સ્વચ્છ કપડું પાથરીને એક થરમાં પાથરવું, એકબીજા પર નહીં. વચ્ચે ફેરવી લેવાં જેથી બંને બાજુ સરખાં સૂકાય. પંખી અને ધૂળથી બચાવવા ઉપર જાળી કે પાતળું કપડું ઢાંકવું, પણ હવા બંધ ન કરવી. અને સાવ પૂરાં સૂકાય પછી જ ઉઠાવવાં; જરાય ભેજ રહી જાય તો ડબ્બામાં નરમ પડી જાય છે અને તળતી વખતે બરાબર ફૂલતાં નથી.

ડબ્બામાં શું કેટલું ટકે

ડબ્બો ભરવામાં બે નિયમ છે. પહેલો — સાવ ઠંડું થયા પછી જ બંધ કરવું. હજી હૂંફ હોય ત્યારે ઢાંકણ બંધ કરો તો અંદર વરાળ ભરાય અને આખો ડબ્બો નરમ પડે. બીજો — મીઠું અને તીખું અલગ ડબ્બે. એક ડબ્બામાં ભેગું રાખો તો મીઠાઈમાં મસાલાની વાસ ઊતરે છે. ટકવાની રીતે જોઈએ તો સૂકો નાસ્તો અને સુખડી સૌથી લાંબું ચાલે, તળેલાં મઠિયા એના પછી, મોહનથાળ થાળીમાં કાપેલો સારો રહે, અને માવાના ઘૂઘરા સૌથી ઓછું. નરમ પડે તો તવા પર ધીમા તાપે થોડી મિનિટ ફેરવી લેવાથી કરકરાપણું મોટેભાગે પાછું આવે છે.

કામ વહેંચવું

આ કામ એકલા હાથે ન થાય, અને એકલા હાથે કરવાની જરૂર પણ નથી. બે-ત્રણ જણ હોય તો કામ વહેંચી દો — એક વણે, એક તળે, એક નિતારીને ડબ્બા ભરે. એકલાં હોવ તો એક દિવસે બધું કરવાને બદલે ત્રણ-ચાર દિવસમાં એક-એક વાનગી કરો; થાક ઓછો લાગે અને ભૂલ પણ ઓછી થાય. ઘણા મહોલ્લામાં પડોશીઓ એક-એક વાનગી બનાવીને અદલાબદલી કરે છે, એમાં બધાને બધું મળે અને મહેનત ભાગે પડે. અને જે વસ્તુ બહારથી લાવવાથી કોઈને વાંધો ન હોય એ લાવી લેવી — બધું ઘરે બનાવવું જરૂરી નથી.

તેલ, જગ્યા અને સફાઈ

તળવાનું શરૂ કરતાં પહેલાં ત્રણ વસ્તુ હાથવગી રાખો — ઝારો, નિતારવા માટે જાળીવાળું સ્ટેન્ડ કે કાગળ પાથરેલી થાળી, અને તળેલું ભરવા માટે ખાલી મોટું વાસણ. કડાઈ પાસે જગ્યા ખુલ્લી રાખો, બાજુમાં ડબ્બા ન ખડકવા. કામ પૂરું થયે તેલ થોડું હૂંફાળું હોય ત્યારે ગળણીથી ગાળી લો અને જુદા ડબ્બે ભરો; એ પછી શાકના વઘાર જેવા રોજના કામમાં વાપરી લેવું, વારંવાર તળવામાં નહીં. નીચે જૂનું છાપું કે કપડું પાથરી રાખો તો ફરસ ચીકણી ન થાય. બારી-બારણાં ખુલ્લાં રાખવાં. અને તળતાં ભાંગી ગયેલા ટુકડા ફેંકવા નહીં — ભેગા કરી, થોડો મસાલો નાખીને ચેવડામાં ભેળવી દેવાય.

વારંવાર પૂછાતા સવાલ