અવિયલAvial
અનેક શાકભાજીને નાળિયેર, દહીં અને કોપરેલ તેલમાં પકાવીને બનતું કેરળનું અવિયલ — સાદું, પણ સ્વાદમાં અનોખું.
સામગ્રી
ખરીદી કે તૈયારી વખતે દરેક સામગ્રી પર ટેપ કરીને નિશાની કરી શકો છો.
- 3 કપ શાકભાજી, લાંબા ટુકડામાં (કાચું કેળું, દૂધી, ગાજર, સરગવો, ફણસી)
- 1 કપ છીણેલું નાળિયેર
- 2 લીલાં મરચાં, ½ ચમચી જીરું
- ½ કપ દહીં
- હળદર, મીઠું
- 2 ચમચી કોપરેલ તેલ, લીમડો
બનાવવાની રીત
- શાકભાજીને હળદર, મીઠું અને થોડા પાણી સાથે નરમ થાય ત્યાં સુધી પકાવો — ટુકડા આખા રહેવા જોઈએ.
- નાળિયેર, મરચાં અને જીરુંને બરછટ વાટો.
- આ મિશ્રણ શાકભાજીમાં ઉમેરી 5 મિનિટ ધીમા તાપે પકાવો.
- તાપ ધીમો કરી દહીં ઉમેરો અને માત્ર ગરમ થવા દો — ઉકાળશો તો ફાટી જશે.
- ઉપર કાચું કોપરેલ તેલ અને લીમડો નાખી ઢાંકી દો.
- 5 મિનિટ પછી ભાત સાથે પીરસો.
ટિપ્સ
- કાચું કોપરેલ તેલ છેલ્લે નાખવું — એ જ અવિયલની ખરી સુગંધ છે.
- દહીં ઉમેર્યા પછી ઉકાળવું નહીં.
સાચવવું અને ફરી ગરમ કરવું
દહીં અને તાજું નાળિયેર બંને હોવાથી અવિયલ બહાર ટકતું નથી — ઉનાળામાં ત્રણ-ચાર કલાકમાં ખાટું પડવા લાગે છે. ફ્રિજમાં બે દિવસ રહે છે. ફરી ગરમ કરતી વખતે ધીમા તાપે ખાલી હૂંફાળું કરવું; ઉકાળશો તો દહીં ફાટશે અને તેલ ઉપર તરી આવશે. માઇક્રોવેવ વાપરો તો 30-40 સેકન્ડથી વધુ નહીં.
શું બદલી શકાય
- તાજું નાળિયેર ન હોય તો ફ્રોઝન છીણ વાપરો. સૂકું કોપરાનું ખમણ હોય તો ત્રણ ચમચી ગરમ પાણીમાં દસ મિનિટ પલાળીને પછી વાટવું, સૂકું જ વાટશો તો મસાલો રેતી જેવો લાગશે.
- દહીં ખાટું ન ગમે તો એની જગ્યાએ કાચી કેરીની બે ચીરી શાકભાજી સાથે જ બાફી દો — કેરળમાં ઘણાં ઘરમાં ઉનાળામાં એમ જ બને છે.
- સરગવો ન મળે તો ઉમેરવાનું છોડી દો, બીજું કંઈ નાખવાની જરૂર નથી. કોળું, પરવળ કે ચોળી-ફણસી સારાં ચાલે છે.
- કોપરેલ તેલ ઘરમાં ન હોય તો શાક બની જશે, પણ સુગંધ નહીં આવે. બજારમાંથી નાની બોટલ લઈ રાખવી — માત્ર બે ચમચી જોઈએ છે.
સાથે શું પીરસવું
ભાત અને સંભાર કે રસમ સાથે, બાજુમાં અથાણું અને પાપડ. ઓણમ અને વિશુના સદ્યામાં અવિયલ કેળના પાન પર પરોસાતી મુખ્ય વાનગી છે. ગુજરાતી ઘરમાં ફ્રિજમાં પડેલાં પાંચ-સાત શાકભાજી એકસાથે વપરાઈ જાય એવું સહેલું શાક છે.
આ ભૂલો ટાળો
- શાકભાજીના ટુકડા એકસરખા લાંબા રાખવા. ઝીણાં સમારશો તો બધું છૂંદાઈને લોચો થઈ જશે — અવિયલમાં ટુકડા દેખાવા જોઈએ.
- બધાં શાકભાજી એકસાથે ન નાખવાં. ગાજર અને સરગવો પહેલાં, દૂધી અને કાચું કેળું પછી — નહીંતર દૂધી ઓગળી જશે ને ગાજર કાચું રહેશે.
- પાણી સાવ ઓછું રાખવું. અવિયલ રસાવાળું શાક નથી; મસાલો શાકભાજીને ચીપકેલો રહેવો જોઈએ. પાણી વધી જાય તો ઢાંકણ ખોલીને તાપ વધારી ઉડાડી દો.
- નાળિયેર સાવ બારીક પેસ્ટ ન કરવી. બરછટ વાટેલું નાળિયેર જ અવિયલને એનો દાણેદાર સ્વાદ આપે છે.
વારંવાર પૂછાતા સવાલ
અવિયલમાં દહીં ફાટી જાય તો શું કરવું?
ફાટેલું દહીં પાછું નહીં જોડાય, પણ સ્વાદ બગડતો નથી. એક ચમચી છીણેલું નાળિયેર કે અડધી ચમચી ચણાનો લોટ નાખી ધીમા તાપે બે મિનિટ હલાવો, રસો બંધાઈ જશે. આગલી વખતે તાપ બંધ કરીને દહીં નાખવું અને ખાલી હલાવવું.
દહીં વગર અવિયલ બની શકે?
હા. કાચી કેરી, થોડું આંબલીનું પાણી કે બે કોકમ વાપરીને ખટાશ લાવી શકાય. ઘણાં કેરળનાં ઘરોમાં ઉત્સવના સદ્યા માટે દહીંવાળું અને રોજિંદા જમણ માટે કેરીવાળું — બંને રીત ચાલે છે.
કઈ શાકભાજી અવિયલમાં ન નાખવી?
ટામેટું, રીંગણ, ભીંડો અને કોબીજ ટાળવાં — ટામેટાંની ખટાશ દહીં સાથે ભળતી નથી અને બાકીનાં ઓગળીને ચીકણાં થઈ જાય છે. કાચું કેળું, દૂધી, ગાજર, સરગવો, કોળું અને ફણસી જ સૌથી સારાં રહે છે.
