દાબેલીDabeli
કચ્છની દાબેલી એટલે મસાલાવાળા બટાકાનું પૂરણ, મીઠી-તીખી ચટણી, દાડમ, શીંગ અને મસાલા શીંગ ભરેલો પાંઉ, માખણમાં શેકેલો. ગુજરાતના દરેક શહેરની લારી પર મળે છે.
સામગ્રી
ખરીદી કે તૈયારી વખતે દરેક સામગ્રી પર ટેપ કરીને નિશાની કરી શકો છો.
- 4 પાંઉ
- 3 બાફેલા બટાકા
- 2 ચમચી દાબેલી મસાલો
- 2 ચમચી ખજૂર-આંબલીની ચટણી
- 1 ચમચી લસણની ચટણી
- ½ કપ મસાલા શીંગ
- ¼ કપ દાડમના દાણા
- સેવ, કોથમીર, માખણ
બનાવવાની રીત
- બાફેલા બટાકાને મસળી, દાબેલી મસાલો, થોડી ખજૂરની ચટણી અને મીઠું ઉમેરી પૂરણ બનાવો.
- પૂરણને થાળીમાં પાથરી, ઉપર દાડમ, શીંગ, સેવ અને કોથમીર ભભરાવો.
- પાંઉને વચ્ચેથી કાપી, અંદર લસણની ચટણી અને ખજૂરની ચટણી લગાવો.
- પૂરણ ભરી, કિનારી પર સેવ લગાવો.
- તવા પર માખણ મૂકી, પાંઉને બંને બાજુ સોનેરી થાય ત્યાં સુધી દબાવીને શેકો.
- ગરમ ગરમ, વધુ સેવ અને દાડમ ભભરાવીને પીરસો.
ટિપ્સ
- દાબેલી મસાલો બજારમાં તૈયાર મળે છે — ઘરે બનાવવા કરતાં સહેલું પડે.
- પૂરણ ગરમ હોય ત્યારે ભરવાથી સ્વાદ સારો આવે.
- તીખું ઓછું જોઈતું હોય તો લસણની ચટણી ઓછી રાખો.
સાચવવું અને ફરી ગરમ કરવું
ભરેલી દાબેલી રાખી મૂકવાની વાનગી નથી — ચટણીનો ભેજ પાંઉમાં ઊતરતાં એક કલાકમાં જ લચકો થઈ જાય છે. બટાકાનું પૂરણ ફ્રિજમાં બે દિવસ રહે છે અને બીજા દિવસે મસાલો વધુ ઊતરેલો લાગે છે. ફરી વાપરતી વખતે કડાઈમાં બે ચમચી પાણી છાંટી ગરમ કરવું, પછી તાજી દાબેલી બનાવવી. સેવ, શીંગ અને દાડમ અલગ ડબ્બામાં જ રાખવાં.
શું બદલી શકાય
- પાંઉ ન મળે તો બર્ગર બન કે બ્રેડની જાડી સ્લાઈસ ચાલે. કંઈ ન હોય તો પૂરણ થાળીમાં પાથરી, ઉપર બધું ભભરાવી દાબેલી ચાટ તરીકે પીરસો — સ્ટોલ પર પણ આ રીતે આપે છે.
- મસાલા શીંગ તૈયાર ન હોય તો શેકેલા શીંગદાણાને એક ચમચી તેલ, લાલ મરચું અને મીઠા સાથે તવા પર બે મિનિટ ભેળવી લો. ઠંડા પડે પછી જ વાપરવા, ગરમ શીંગ પૂરણ પર નાખતાં પોચી પડે છે.
- દાડમ ન હોય તો ઝીણી સમારેલી કાચી ડુંગળી વાપરો. ખટમીઠો દાણો ફૂટવાની મજા નહીં મળે, પણ કરકરાપણું અને તાજગી મળી રહેશે.
- લસણની ચટણી ન હોય તો ચાર કળી લસણ, એક ચમચી લાલ મરચું, ચપટી મીઠું અને થોડું પાણી વાટી લો. ખજૂરની ચટણીને બદલે આંબલીના રસમાં ગોળ ઓગાળી ઉકાળો.
સાથે શું પીરસવું
કચ્છી દાબેલી સાંજના નાસ્તાની વાનગી છે — ગરમ પાંઉ, ઉપર ભરપૂર સેવ અને દાડમ, બાજુમાં કટિંગ ચા કે લીંબુ સોડા. ઘરે મહેમાન આવે ત્યારે પૂરણ અગાઉથી બનાવી રાખી, બધાંની સામે તવા પર શેકીને આપવાની રીત છે.
આ ભૂલો ટાળો
- પૂરણનો થર જાડો ન ભરવો. પાંઉ વચ્ચેથી ગરમ થાય એ પહેલાં બહારથી દાઝી જાય છે, અને મોઢામાં ઠંડું પૂરણ આવે છે.
- તવો તેજ તાપે ન રાખવો. માખણ કાળું પડી જાય છે અને પાંઉ ઉપરથી કરકરો થવા છતાં અંદર ઠંડો રહે છે. ધીમો-મધ્યમ તાપ અને ધીરજ જોઈએ.
- દાડમના દાણા પાંઉમાં ભરીને શેકવા નહીં. ગરમ થતાં ફૂટે છે, રસ છૂટે છે અને પૂરણ ખાટું અને ભીનું લાગે છે. દાડમ હંમેશાં પીરસતી વખતે ઉપર.
- સેવ પૂરણ પર નાખીને દાબેલી ઢાંકી ન રાખવી. પાંચ મિનિટમાં પોચી પડી જાય છે. કિનારી પર લગાવેલી સેવ અને ઉપરની સેવ બંને છેલ્લી ઘડીએ.
વારંવાર પૂછાતા સવાલ
દાબેલી મસાલો ઘરે બનાવી શકાય?
બનાવી શકાય. સૂકાં લાલ મરચાં, ધાણા, જીરું, તજ, લવિંગ, તેજપત્તું, વરિયાળી અને સૂકું કોપરું અલગ અલગ શેકી, ઠંડાં પડે પછી મીઠા સાથે ઝીણાં દળી લેવાં. પણ તૈયાર મસાલામાં પ્રમાણ બેસેલું હોય છે, એટલે પહેલી વાર બનાવતા હોય તો તૈયાર જ લેવો.
દાબેલી અને વડાપાંઉમાં ફેર શું?
વડાપાંઉમાં ચણાના લોટમાં તળેલું બટાકાનું વડું પાંઉમાં મૂકાય છે અને સ્વાદ તીખો-ખારો હોય છે. દાબેલીમાં પૂરણ તળાતું નથી; એમાં દાબેલી મસાલો, ખજૂર-આંબલીની ચટણી, શીંગ અને દાડમ હોય છે એટલે સ્વાદ ખટમીઠો-તીખો થાય છે.
પૂરણ ખાટું કે ઢીલું થઈ ગયું હોય તો?
બટાકા વધુ બફાયા હોય કે ચટણી વધુ પડી હોય એમ બને. કડાઈમાં પૂરણ તેજ તાપે બે-ત્રણ મિનિટ હલાવી પાણી ઊડવા દો, પછી થોડો દાબેલી મસાલો અને ચપટી મીઠું ઉમેરો. ખટાશ વધુ હોય તો અડધી ચમચી ગોળ ઓગાળીને નાખો.
