બટાકા પૌંઆBataka Poha
20 મિનિટમાં તૈયાર થતો સૌથી સહેલો નાસ્તો. પલાળેલા પૌંઆ, બટાકા અને વઘાર — સવારે કે સાંજે, ગમે ત્યારે ચાલે.
સામગ્રી
ખરીદી કે તૈયારી વખતે દરેક સામગ્રી પર ટેપ કરીને નિશાની કરી શકો છો.
- 2 કપ જાડા પૌંઆ
- 1 બટાકો, નાના ટુકડામાં સમારેલો
- 2 ચમચી તેલ
- રાઈ, જીરું, હિંગ, લીમડો
- 2 લીલાં મરચાં, ½ ચમચી હળદર
- 1 ચમચી ખાંડ, મીઠું
- લીંબુ, કોથમીર, સેવ અને દાડમ
બનાવવાની રીત
- પૌંઆને ચાળણીમાં નાખી પાણીથી ધોઈ, 5 મિનિટ નિતારવા દો. પલાળી રાખવા નહીં.
- તેલમાં રાઈ, જીરું, હિંગ, લીમડો અને મરચાં તતડાવો.
- બટાકા ઉમેરી, ઢાંકીને નરમ થાય ત્યાં સુધી સાંતળો.
- હળદર, મીઠું અને ખાંડ ઉમેરી, પછી પૌંઆ ઉમેરી હળવા હાથે ભેળવો.
- ઢાંકીને 3-4 મિનિટ ધીમા તાપે વરાળે પકાવો.
- લીંબુ નીચોવી, કોથમીર, સેવ અને દાડમ ભભરાવી પીરસો.
ટિપ્સ
- પાતળા પૌંઆ વાપરશો તો ચીકણા થઈ જશે — જાડા પૌંઆ લો.
- ધોયા પછી પૌંઆ 5 મિનિટ ખુલ્લા રહેવા દો, એટલે છૂટા રહે.
- ખાંડ વગર પૌંઆ અધૂરા લાગે છે.
સાચવવું અને ફરી ગરમ કરવું
પૌંઆ બનાવ્યા પછી અડધો કલાકમાં ખાઈ લેવા. બહાર મૂકી રાખો તો સૂકાઈને કડક થઈ જાય છે. ફ્રિજમાં એક દિવસ રહે, પણ ઠંડા થતાં દાણા કઠણ થાય છે. ફરી ગરમ કરતી વખતે બે ચમચી પાણી છાંટી, ઢાંકીને ધીમા તાપે ત્રણ મિનિટ વરાળે મૂકો. સેવ, લીંબુ અને દાડમ ફક્ત પીરસતી વખતે નાખવાં.
શું બદલી શકાય
- દાડમ ન હોય તો તાજું ખમણેલું કોપરું કે શેકેલા શીંગદાણા નાખો — ખટમીઠો સ્વાદ નહીં મળે, પણ પૌંઆ અધૂરા નહીં લાગે.
- સેવ ન હોય તો ભૂકો કરેલી ફરસી પૂરી કે ચવાણું ચાલે. સેવ ઉપર નાખ્યા પછી પાંચ મિનિટમાં પોચી પડે છે, એટલે થાળીમાં જ નાખવી.
- બટાકાને બદલે વટાણા, ઝીણાં સમારેલાં ગાજર કે બાફેલાં શક્કરિયાં વાપરી શકાય. વટાણા વાપરો તો પહેલાં બાફી લેવા, કાચા વટાણા પૌંઆ સાથે બફાતા નથી.
- જાડા પૌંઆ ન મળે તો પાતળા પૌંઆને ચાળણીમાં ધોવા નહીં — હાથથી પાણી છાંટીને માત્ર ભીના કરવા, નહીં તો લોચો થઈ જશે.
સાથે શું પીરસવું
સવારના નાસ્તામાં મસાલા ચા સાથે ગુજરાતી ઘરમાં સૌથી સામાન્ય. સાંજની ચા સાથે પણ બને છે. બાજુમાં લીલી ચટણી કે ઝીણાં સમારેલી કાચી ડુંગળી અને લીંબુની ચીર મૂકવાની રીત છે. વધેલા પૌંઆ બાળકોના ટિફિનમાં પણ ભરાય છે.
આ ભૂલો ટાળો
- પૌંઆ ધોતી વખતે ચાળણીમાં પાણી ભરાઈ ન રહે તે જોવું. ઊભા પાણીમાં પૌંઆ બે મિનિટમાં જ ઓગળવા લાગે છે — વહેતા પાણીથી ધોઈ તરત નિતારી દેવા.
- મીઠું, હળદર અને ખાંડ પૌંઆ ઉમેરતા પહેલાં તેલ-મસાલામાં જ ભેળવી દેવાં. પૌંઆ ઉપર સીધાં ભભરાવશો તો ક્યાંક ખારું ક્યાંક સાવ મોળું લાગશે.
- ચમચાથી હલાવવું નહીં — નીચેથી ઊંચકીને હળવા હાથે ભેળવવું. પૌંઆ નરમ હોય છે, હલાવવાથી તૂટી જાય છે.
- લીંબુ તાપ બંધ કર્યા પછી જ નિચોવવું. ગરમ તવા પર લીંબુ નાખવાથી સુગંધ ઊડી જાય છે અને ખટાશ કડવી લાગે છે.
વારંવાર પૂછાતા સવાલ
પૌંઆ કોરા અને કઠણ કેમ થાય છે?
પાણી ઓછું પડ્યું છે. ધોયા પછી પૌંઆ દબાવતાં ભૂકો થાય તો હજી સૂકા છે — બીજી વાર હાથથી પાણી છાંટો. પાંચ મિનિટ પછી દાણો આંગળીથી દબાતાં નરમ લાગે એટલે તૈયાર. તવા પર ઉમેર્યા પછી ઢાંકીને વરાળે મૂકવાનું પગલું છોડવું નહીં.
પૌંઆ લોચા થઈ ગયા હોય તો સુધારી શકાય?
પૂરેપૂરા નહીં. થાળીમાં પાથરી દસ મિનિટ પંખા નીચે રાખો, ઉપરની ભીનાશ ઊડી જશે. પછી કડાઈમાં એક ચમચી તેલ મૂકી તેજ તાપે બે મિનિટ શેકી લો. છૂટા નહીં થાય, પણ ખાવા જેવા થઈ જશે.
ડુંગળી વગર બટાકા પૌંઆ થાય?
હા, આ રીત જ ડુંગળી વગરની છે. ગુજરાતી પૌંઆમાં ડુંગળી મૂળથી નથી નાખતા — બટાકો, હિંગ અને લીમડો જ સ્વાદનો આધાર છે. ડુંગળી જોઈતી હોય તો વઘાર પછી સાંતળી લેવી, પણ પછી હિંગ થોડી ઓછી કરવી.
