ભજીયાBhajiya
વરસાદ અને ભજીયાં — ગુજરાતીઓનું કાયમનું જોડાણ. બટાકા, ડુંગળી, મરચાં કે મેથીનાં ભજીયાં ચણાના લોટના ખીરામાં ઝબોળીને તળાય છે અને ચા સાથે ગરમ ગરમ ખવાય છે.
સામગ્રી
ખરીદી કે તૈયારી વખતે દરેક સામગ્રી પર ટેપ કરીને નિશાની કરી શકો છો.
- 1½ કપ ચણાનો લોટ
- 2 ચમચી ચોખાનો લોટ (કરકરા માટે)
- 1 ચમચી આદુ-મરચાંની પેસ્ટ
- ½ ચમચી હળદર, ચપટી હિંગ, ¼ ચમચી સોડા
- મીઠું, ½ ચમચી અજમો
- બટાકા, ડુંગળી, મરચાં કે મેથીની ભાજી
- તળવા માટે તેલ
બનાવવાની રીત
- ચણાનો લોટ, ચોખાનો લોટ અને બધા મસાલા ભેગા કરી, પાણી ઉમેરી ઘટ્ટ ખીરું બનાવો.
- ખીરાને 4-5 મિનિટ ફીણો, જેથી હવા ભરાય અને ભજીયાં હળવાં થાય.
- શાકભાજી પાતળા કાપો.
- તેલ મધ્યમ-તેજ ગરમ કરો. કાપેલા ટુકડા ખીરામાં ઝબોળી તેલમાં મૂકો.
- સોનેરી થાય ત્યાં સુધી તળી, કાગળ પર કાઢો.
- લીલી ચટણી, તળેલાં મરચાં અને ચા સાથે ગરમ પીરસો.
ટિપ્સ
- તેલ બરાબર ગરમ ન હોય તો ભજીયાં તેલ પી જાય છે.
- ખીરું બહુ પાતળું હોય તો ચોંટતું નથી — દહીં જેવું ઘટ્ટ રાખો.
- ચોખાનો લોટ ઉમેરવાથી ભજીયાં લાંબો સમય કરકરાં રહે છે.
સાચવવું અને ફરી ગરમ કરવું
ભજીયાં કડાઈમાંથી નીકળ્યાની પંદર-વીસ મિનિટમાં જ ખાવાનાં. બંધ ડબ્બામાં ભરશો તો પોતાની વરાળથી જ પોચાં પડી જશે — કાગળ પર કે જાળીવાળી ટ્રેમાં ખુલ્લાં રાખો. વધે તો ફ્રિજમાં એક દિવસ રહે; ફરી કરકરાં કરવા ઓવન કે એર ફ્રાયરમાં 180 ડિગ્રીએ પાંચ મિનિટ રાખો, અથવા તેજ ગરમ તેલમાં અડધી મિનિટ ફરી તળી લો.
શું બદલી શકાય
- ચોખાનો લોટ ન હોય તો 1 ચમચી મકાઈનો લોટ કે બારીક રવો ચાલે; રવો સહેજ દાણાદાર કરકરાપણું આપે છે.
- સોડા ન વાપરવો હોય તો ખીરામાં 1 ચમચી ગરમ તેલ નાખી બરાબર ફીણો — ભજીયાં એમ પણ હળવાં થાય છે.
- અજમો ન હોય તો ચપટી વરિયાળીનો ભૂકો કે બરછટ ખાંડેલા ધાણા નાખો.
- આદુ-મરચાંની તાજી પેસ્ટ ન હોય તો લીલાં મરચાં ઝીણાં સમારીને અને ½ ચમચી સૂંઠ વાપરી શકાય.
સાથે શું પીરસવું
વરસાદના દિવસે સાંજની ચા સાથે ભજીયાં એ ગુજરાતી ઘરનો નિયમ જેવો રિવાજ છે. સાથે લીલી ચટણી, તળેલાં મરચાં અને મીઠું-મરી. સુરત બાજુ ભજીયાં પાંવ સાથે અને ઘણાં ઘરોમાં ભજીયાં સાથે ફુદીનાની ચટણી અને કાંદા.
આ ભૂલો ટાળો
- એકસાથે બહુ ભજીયાં ન નાખવાં. તેલનું તાપમાન ઘટી જાય છે અને ભજીયાં તેલ પી જાય છે — કડાઈમાં જગ્યા રહે એટલાં જ મૂકો.
- ખીરું બનાવીને અડધો કલાક પહેલેથી રાખી ન મૂકવું. મીઠું શાકભાજીમાંથી પાણી ખેંચે છે અને સોડાની તાકાત ઊડી જાય છે, પછી ખીરું પાતળું પડે છે.
- બટાકા-ડુંગળીની ચીરીઓ સમારીને કોરી કરવી. ભીની ચીરી પર ખીરું ચોંટતું નથી અને તેલ ઉડે છે.
- ઉપરથી મીઠું ભભરાવવાની આદત ટાળો — ખીરામાં જ બરાબર મીઠું રાખો, નહીંતર બહારનું મીઠું ભેજ ખેંચીને ભજીયાં નરમ કરે છે.
વારંવાર પૂછાતા સવાલ
ભજીયાં કરકરાં કેમ નથી રહેતાં?
બે મુખ્ય કારણ: તેલ પૂરતું ગરમ નથી, અથવા તળ્યા પછી તરત ઢાંકી દીધાં છે. ખીરામાં ચોખાનો લોટ હોવો જોઈએ અને તળેલાં ભજીયાં ખુલ્લી જાળી પર રાખવાં. બીજી વાર તળવાની રીત પણ કામ કરે છે — પહેલાં મધ્યમ તાપે ચડાવી, કાઢી, પીરસતાં પહેલાં તેજ તેલમાં ફરી અડધી મિનિટ.
તળેલું તેલ ફરી વાપરી શકાય?
એક-બે વાર વાપરી શકાય. ઠંડું થયા પછી ચાળણીમાં ગાળી, ચણાના લોટના કણ કાઢી નાખો, અને કાચની બોટલમાં ભરો. તેલ ઘટ્ટ થઈ ગયું હોય, ધુમાડો વહેલો થાય કે વાસ બદલાઈ હોય તો ફેંકી દેવું.
એર ફ્રાયરમાં ભજીયાં બને?
બને, પણ એ તળેલાં ભજીયાં જેવાં નહીં થાય — પોત વધુ સૂકું અને કડક લાગશે. ખીરું થોડું ઘટ્ટ રાખી, ચીરીઓ પર તેલ લગાવી, 180 ડિગ્રીએ બાર-પંદર મિનિટ વચ્ચે ફેરવતાં રાખો.
