ભાખરીBhakhri
રોટલી કરતાં જાડી અને કરકરી ભાખરી — ઘી, છૂંદો કે શાક સાથે. બે-ત્રણ દિવસ ટકે છે, એટલે પ્રવાસમાં પણ લેવાય.
સામગ્રી
ખરીદી કે તૈયારી વખતે દરેક સામગ્રી પર ટેપ કરીને નિશાની કરી શકો છો.
- 3 કપ ઘઉંનો લોટ (જાડો દળેલો હોય તો સારું)
- 4 ચમચી ઘી કે તેલ (મોણ)
- 1 ચમચી મીઠું
- ચપટી અજમો (ઐચ્છિક)
- આશરે 1 કપ પાણી
- શેકવા માટે ઘી
બનાવવાની રીત
- લોટમાં ઘી અને મીઠું નાખી હાથથી બરાબર ભેળવો — મુઠ્ઠી વાળતાં લોટ બંધાવો જોઈએ.
- થોડું થોડું પાણી ઉમેરી કઠણ લોટ બાંધો. રોટલી જેવો નરમ નહીં.
- ગોળા લઈ જાડી રોટલી વણી, કાંટાથી ચારે બાજુ કાણાં પાડો.
- તવા પર ધીમા તાપે બંને બાજુ ઘી લગાવી, ચમચાથી દબાવતાં શેકો.
- બંને બાજુ સોનેરી ટપકાં પડે અને કરકરી થાય એટલે ઉતારો.
ટિપ્સ
- મોણ પૂરતું ન હોય તો ભાખરી કઠણ થાય છે, કરકરી નહીં.
- ધીમો તાપ જ રાખવો — ઝડપથી શેકશો તો અંદર કાચી રહેશે.
સાચવવું અને ફરી ગરમ કરવું
બરાબર કરકરી થયેલી ભાખરી પહેલાં જાળી પર પૂરી ઠંડી કરો, પછી હવાચુસ્ત ડબ્બામાં દસ-પંદર દિવસ આરામથી રહે છે. ગરમ ભાખરી સીધી ડબ્બામાં ભરશો તો વરાળથી નરમ પડી જશે અને ઘીની વાસ આવવા લાગશે. નરમ થઈ ગયેલી ભાખરીને તવા પર ધીમા તાપે બે મિનિટ ફેરવી લો, પાછી કરકરી થઈ જશે.
શું બદલી શકાય
- જાડો ભાખરીનો લોટ ન મળે તો સામાન્ય ઘઉંના લોટમાં 2-3 ચમચી બારીક રવો ભેળવો — એ દાણાદારપણું આપે છે.
- મોણમાં ઘીની જગ્યાએ તેલ ચાલે, પણ પડ થોડાં ઓછાં છૂટે છે. માખણ ન વાપરવું, તેમાં પાણી હોવાથી ભાખરી કઠણ થાય છે.
- અજમો ન હોય તો ખાંડેલું જીરું કે તલ નાખો; તલ ઉપરથી દબાવી શેકવાથી સ્વાદ સરસ આવે છે.
- ½ કપ ઘઉંનો લોટ કાઢી તેની જગ્યાએ જુવારનો લોટ નાખો તો ભાખરી વધુ કરકરી અને હળવી થાય છે.
સાથે શું પીરસવું
સવારની ચા સાથે, કે બપોરે છાશ અને અથાણા સાથે. ઉપર ઘી-ગોળ ચોપડીને બાળકોને આપવાની જૂની રીત છે. લાંબો સમય ટકે છે એટલે પ્રવાસમાં, ટ્રેનના ભાતામાં અને સૂકી ભાજી સાથે બાંધવામાં સૌથી પહેલી પસંદ.
આ ભૂલો ટાળો
- મોણ નાખ્યા પછી લોટને વધુ મસળવો નહીં. ભાખરીનો લોટ બાંધી તરત વાપરવાનો હોય છે, રોટલીના લોટ જેમ લાંબો આરામ આપવાની જરૂર નથી.
- પાતળી વણવી નહીં. જાડાઈ રહે તો જ વચ્ચેથી કરકરી થાય; પાતળી વણેલી ભાખરી ખાખરા જેવી થઈ જાય છે.
- કાણાં પાડવાનું ભૂલવું નહીં. કાણાં ન હોય તો ભાખરી ફૂલી જાય છે અને અંદરનો ભાગ કાચો રહે છે.
- તવા પર ઘી રેડવું નહીં, ચોપડવું. ઘીના ખાબોચિયામાં ભાખરી તળાઈ જાય છે અને તેલવાળી લાગે છે.
વારંવાર પૂછાતા સવાલ
ભાખરી કરકરી થવાને બદલે કઠણ કેમ થાય છે?
પાણી વધારે પડ્યું હોય અથવા તાપ વધારે હોય. લોટ એવો કઠણ બાંધવો કે વણતાં સહેજ જોર લાગે, અને તવો ધીમા તાપે રાખી ચમચાથી દબાવતાં દસ-બાર મિનિટ શેકવી. ઝડપથી શેકેલી ભાખરી બહારથી રંગ પકડે પણ અંદર કાચી અને કઠણ રહે.
ભાખરી કેટલા દિવસ ચાલે?
પૂરી કરકરી અને ઠંડી થયા પછી ડબ્બામાં ભરો તો દસ-પંદર દિવસ બગડતી નથી. ઘી વધારે નાખ્યું હોય તો ઉનાળામાં અઠવાડિયામાં વાપરી લેવી, નહીંતર વાસ આવે છે.
ભાખરી અને ખાખરામાં ફરક શું?
ભાખરી જાડી વણાય છે, મોણ વધારે હોય છે અને દબાવીને શેકવાથી અંદરથી ભૂરભૂરી થાય છે. ખાખરો પાતળો વણીને ખાખરિયા પર દબાવી સૂકો શેકાય છે, એટલે કાગળ જેવો કરકરો બને છે.
