ભરેલા રીંગણBharela Ringan
નાનાં રીંગણમાં ચણાના લોટ, કોપરું અને મસાલાનું પૂરણ ભરીને ધીમા તાપે પકવેલું શાક. રોટલી કે બાજરીના રોટલા સાથે ગુજરાતી થાળીની શાન.
સામગ્રી
ખરીદી કે તૈયારી વખતે દરેક સામગ્રી પર ટેપ કરીને નિશાની કરી શકો છો.
- 8 નાનાં રીંગણ
- ½ કપ ચણાનો લોટ, શેકેલો
- ¼ કપ છીણેલું કોપરું
- 2 ચમચી શેકેલા શીંગદાણાનો ભૂકો
- 1 ચમચી ધાણાજીરું, 1 ચમચી લાલ મરચું, ½ ચમચી હળદર
- 1 ચમચી ખાંડ, લીંબુનો રસ, મીઠું
- તેલ, રાઈ, જીરું, હિંગ
- કોથમીર
બનાવવાની રીત
- રીંગણને ડીંટાં રાખીને ચાર ચીરા પાડો, પણ તળિયેથી જોડાયેલાં રાખો.
- શેકેલો ચણાનો લોટ, કોપરું, શીંગદાણા, મસાલા, ખાંડ, લીંબુ અને મીઠું ભેગું કરી પૂરણ બનાવો.
- દરેક રીંગણમાં પૂરણ ભરો; વધેલું પૂરણ બાજુ પર રાખો.
- તેલમાં રાઈ, જીરું અને હિંગનો વઘાર કરી, ભરેલાં રીંગણ ગોઠવો.
- વધેલું પૂરણ અને ½ કપ પાણી ઉમેરી, ઢાંકીને ધીમા તાપે 20-25 મિનિટ પકાવો. વચ્ચે વાસણ હલાવો.
- કોથમીર ભભરાવી, રોટલી સાથે પીરસો.
ટિપ્સ
- ચણાનો લોટ શેક્યા વગર વાપરશો તો કાચો સ્વાદ આવશે.
- હલાવવાને બદલે વાસણ હલાવો, જેથી રીંગણ તૂટે નહીં.
- બીજા દિવસે સ્વાદ વધુ ખીલે છે.
સાચવવું અને ફરી ગરમ કરવું
ભરેલાં રીંગણ ફ્રિજમાં હવાચુસ્ત ડબ્બામાં બે દિવસ રહે છે અને સ્વાદ બેસી જતાં વધુ ખીલે છે. ઓરડાના તાપમાને ચોમાસા-ઉનાળામાં ચારથી પાંચ કલાકથી વધુ ન રાખો. ગરમ કરતી વખતે તવી કે કડાઈમાં બે ચમચી પાણી છાંટી ઢાંકીને ધીમા તાપે ગરમ કરો — સીધા તાપે મૂકશો તો પૂરણ નીચે ચોંટી બળી જશે.
શું બદલી શકાય
- કોપરું ન હોય તો ખસખસ કે વધારાના શેકેલા શીંગદાણાનો ભૂકો વાપરો; મીઠાશ ઓછી મળશે, એટલે ખાંડ ચપટી વધારી શકાય.
- શીંગદાણાની એલર્જી હોય તો શેકેલા તલનો ભૂકો વાપરો — સ્વાદ થોડો કડવો-મીઠો થશે પણ પૂરણ બંધાશે.
- લીંબુને બદલે ¼ ચમચી આમચૂર કે એક ચમચી આંબલીનો રસ ચાલે. આંબલી વાપરો તો પૂરણમાં નહીં, પાણી સાથે ઉમેરવી.
- નાનાં રીંગણ ન મળે તો મોટું રીંગણ જાડા ગોળ કાપ કરી, બે કાપ વચ્ચે પૂરણ ભરીને એ જ રીતે પકાવી શકાય.
સાથે શું પીરસવું
બાજરીના રોટલા અને માખણ સાથે આ ગુજરાતી શિયાળાનું ખાસ ભાણું છે. રોટલી-ભાખરી સાથે પણ ચાલે, અને સાથે છાશ કે કઢી હોય તો પૂરું ભોજન થઈ જાય. ઊંધિયાની મોસમમાં ઘણાં ઘરમાં આ જ પૂરણ વપરાય છે.
આ ભૂલો ટાળો
- ચીરા બહુ ઊંડા ન પાડો — તળિયે આશરે અડધો ઇંચ જોડાયેલું રહેવું જોઈએ, નહીંતર પકાવતી વખતે રીંગણ ખૂલી જાય અને પૂરણ બહાર નીકળી જાય.
- રીંગણ વાસણમાં એકની ઉપર એક ન ગોઠવો. એક જ પડમાં ગોઠવાય એવું પહોળું વાસણ વાપરો, નહીંતર નીચેનાં ગળી જશે અને ઉપરનાં કાચાં રહેશે.
- પૂરણમાં મીઠું ઉમેરતી વખતે ધ્યાન રાખો — ચણાનો લોટ મીઠું ચૂસી લે છે એવું લાગે છે, પણ પકાવ્યા પછી ખારાશ વધુ લાગે છે.
- ઢાંકણ વારેવારે ન ઉઘાડો. વરાળ જ રીંગણને પકવે છે; દર વખતે વરાળ જવા દેશો તો 25 મિનિટે પણ રીંગણ કઠણ રહેશે.
વારંવાર પૂછાતા સવાલ
રીંગણ પકાવ્યા પછી કડવાં લાગે છે, કારણ?
રીંગણ જૂનું કે મોટા બીવાળું હોવાથી કડવાશ આવે છે. ખરીદતી વખતે ચળકતી છાલવાળાં, વજનમાં હલકાં અને દબાવતાં સહેજ નરમ હોય તેવાં નાનાં રીંગણ લો. ચીરા પાડ્યા પછી દસ મિનિટ મીઠાવાળા પાણીમાં રાખવાથી પણ કડવાશ ઘટે છે.
પૂરણ બહાર નીકળી જાય તો શું કરવું?
ભરતી વખતે પૂરણ ખૂબ દબાવી ન ભરો અને ચીરા છેક ડીંટા સુધી ન પાડો. પકાવતી વખતે ચમચાથી હલાવવાને બદલે વાસણ પકડીને હલાવવું. થોડું પૂરણ રસામાં નીકળે તે સામાન્ય છે — એ જ ગ્રેવી જાડી કરે છે.
તેલ વગર કે ઓછા તેલે બની શકે?
વઘાર માટે તેલ જરૂરી છે, પણ બે-ત્રણ ચમચીમાં પણ થઈ જાય છે. તેલ ઓછું રાખો તો પાણી થોડું વધારે નાખવું પડશે અને વાસણ વધુ વખત હલાવવું પડશે.
