ભેળBhel
મમરા, સેવ, ડુંગળી, ટામેટાં અને ચટણીની ભેળ — 15 મિનિટમાં તૈયાર અને ઘરમાં જે હોય તેમાંથી બની જાય. અમદાવાદ-સુરતની લારીની ભેળનો સ્વાદ ઘરે પણ લાવી શકાય.
સામગ્રી
ખરીદી કે તૈયારી વખતે દરેક સામગ્રી પર ટેપ કરીને નિશાની કરી શકો છો.
- 4 કપ મમરા
- 1 ડુંગળી, 1 ટામેટું, 1 બાફેલો બટાકો (ઝીણા સમારેલા)
- 2 ચમચી લીલી ચટણી
- 3 ચમચી ખજૂર-આંબલીની ચટણી
- 1 કપ સેવ, ½ કપ પાપડી કે ચવાણું
- લીંબુ, કોથમીર, મીઠું, લાલ મરચું
બનાવવાની રીત
- મમરાને તવા પર 2 મિનિટ શેકી કરકરા કરો.
- મોટા વાસણમાં મમરા, શાકભાજી અને મસાલા ભેગા કરો.
- બંને ચટણી ઉમેરી ઝડપથી ભેળવો.
- સેવ, પાપડી અને કોથમીર ઉમેરો.
- લીંબુ નીચોવી તરત પીરસો.
ટિપ્સ
- પીરસતાં પહેલાં જ ભેળવો, નહીંતર ભેળ પોચી થઈ જાય છે.
- ચટણીનું પ્રમાણ ઓછું રાખો — ભીની ભેળ મજા બગાડે છે.
સાચવવું અને ફરી ગરમ કરવું
ભેળવેલી ભેળ સંઘરવાની વસ્તુ નથી — પંદર મિનિટમાં પોચી પડી જાય છે. બધું અલગ રાખો: મમરા હવાચુસ્ત ડબ્બામાં મહિનો, સેવ અને પાપડી અલગ ડબ્બે, લીલી ચટણી ફ્રિજમાં ત્રણ-ચાર દિવસ અને ખજૂર-આંબલીની ચટણી ફ્રિજમાં બે-ત્રણ અઠવાડિયાં. સમારેલી ડુંગળી-ટામેટું એ જ દિવસે વાપરી લેવાં.
શું બદલી શકાય
- પાપડી ન હોય તો સાદી પૂરી કે મસાલા ખાખરાના ટુકડા ભાંગીને નાખો. વેફર પણ ચાલે, પણ મીઠું ઘટાડવું પડશે.
- ખજૂર-આંબલીની ચટણી ઘરે ન હોય તો બે ચમચી આંબલીનો રસ, બે ચમચી ગોળ અને ચપટી સંચળ ઉકાળીને પાંચ મિનિટમાં બની જાય છે.
- લીલી ચટણીની જગ્યાએ કોથમીર, લીલું મરચું અને લીંબુ મિક્સરમાં ફેરવી લો — બે ચમચી જોઈએ છે એટલે ખાંડણીમાં પણ થઈ જાય.
- બાફેલા બટાકાની જગ્યાએ કાચી કેરીની ઝીણી કટકી કે બાફેલા ચણા નાખો — ભેળ ઓછી ભારે અને વધુ ચટપટી લાગે.
સાથે શું પીરસવું
સાંજના નાસ્તામાં, કટિંગ ચા સાથે. અમદાવાદ-સુરતની શેરીની લારીઓ પર સાંજે પાંચ પછી જ મળે છે. ઘરે મહેમાન અચાનક આવી જાય તો પંદર મિનિટમાં થઈ જતો નાસ્તો છે, અને ચોમાસામાં ગરમ ભજિયાં સાથે બેસે છે.
આ ભૂલો ટાળો
- ટામેટાંના બી અને રસ કાઢી નાખવા. પાણીવાળું ટામેટું ભેળને પાંચ મિનિટમાં ઢીલી કરી દે છે.
- લીંબુ અને મીઠું પહેલેથી ન નાખવાં — એ શાકભાજીમાંથી પાણી ખેંચે છે. પીરસતી વખતે જ નીચોવવું.
- એકસાથે દસ જણની ભેળ એક જ મોટા વાસણમાં ન ભેળવવી. બે-ત્રણ જણના ભાગે ભેળવતા જાઓ, બાકીનું કોરું પડ્યું રહે.
- સેવ ભેળવીને ઉપર ન નાખવી — ભેળવતી વખતે અંદર જાય તો ચટણીમાં ભીંજાઈ જાય છે. અડધી અંદર, અડધી પીરસતી વખતે ઉપર.
વારંવાર પૂછાતા સવાલ
મમરા પોચા પડી ગયા હોય તો શું કરવું?
તવા પર ધીમા તાપે બે-ત્રણ મિનિટ સતત હલાવતાં શેકો, અથવા માઇક્રોવેવમાં એક મિનિટ. પછી સંપૂર્ણ ઠંડા થવા દેવા — ગરમ મમરા ડબ્બામાં ભરશો તો વરાળથી ફરી પોચા થઈ જશે.
પાર્ટી માટે ભેળ અગાઉથી તૈયાર કરી શકાય?
ભેળવેલી નહીં, પણ તૈયારી થઈ શકે. ચટણીઓ આગલા દિવસે બનાવી ફ્રિજમાં રાખો, બટાકા બાફીને સમારી રાખો, મમરા શેકી ડબ્બે ભરો. પીરસતી વખતે ખાલી ભેગું કરવાનું રહે — બે મિનિટનું કામ.
ભેળ સ્વાદમાં સપાટ કેમ લાગે છે?
સામાન્ય રીતે ખટાશ-ગળપણનું સંતુલન ખૂટે છે. ખજૂર-આંબલીની ચટણી અને લીંબુ બંને જોઈએ, અને ચપટી સંચળ ઉમેરવાથી સ્વાદ તરત ખૂલે છે. સૂકું લાલ મરચું નહીં, પણ તાજું લીલું મરચું વધુ જીવંત સ્વાદ આપે છે.
