કોબીનું શાકCabbage Shaak
કોબી અને વટાણાનું સૂકું, હળવું શાક — વીસ મિનિટમાં તૈયાર અને રોટલી સાથે રોજ ચાલે એવું.
સામગ્રી
ખરીદી કે તૈયારી વખતે દરેક સામગ્રી પર ટેપ કરીને નિશાની કરી શકો છો.
- ½ કોબી, ઝીણી સમારેલી
- ½ કપ વટાણા
- 2 ચમચી તેલ, રાઈ, જીરું, હિંગ
- 1 ચમચી આદુ-મરચાંની પેસ્ટ
- હળદર, ધાણાજીરું, 1 ચમચી ખાંડ, મીઠું
- લીંબુ અને કોથમીર
બનાવવાની રીત
- તેલમાં રાઈ, જીરું અને હિંગનો વઘાર કરી આદુ-મરચાં ઉમેરો.
- કોબી અને વટાણા ઉમેરી તેજ તાપે 2 મિનિટ સાંતળો.
- હળદર, ધાણાજીરું, ખાંડ અને મીઠું ઉમેરો.
- ઢાંકીને ધીમા તાપે 8-10 મિનિટ પકાવો. પાણી ઉમેરવાની જરૂર નથી.
- લીંબુ અને કોથમીર નાખી રોટલી સાથે પીરસો.
ટિપ્સ
- કોબી વધુ પકાવવી નહીં — થોડી કરકરી રહે એ જ સારી.
- થોડા શેકેલા શીંગદાણાનો ભૂકો નાખવાથી સ્વાદ વધે છે.
સાચવવું અને ફરી ગરમ કરવું
સૂકું શાક છે એટલે બહાર ચાર-પાંચ કલાક ચાલે, પછી કોબી પાણી છોડીને વાસ મારવા લાગે છે. ફ્રિજમાં બે દિવસ રહે, પણ વાસણમાં પાણી જમા થાય છે અને કરકરાપણું સાવ જતું રહે છે. ફરી ગરમ કરતી વખતે ઢાંકણ વગર તેજ તાપે બે-ત્રણ મિનિટ હલાવો જેથી પાણી ઊડી જાય. લીંબુ અને કોથમીર પીરસતી વખતે તાજાં નાખવાં.
શું બદલી શકાય
- વટાણા ન હોય તો સ્વીટ કોર્ન, છીણેલું ગાજર, ઝીણું સમારેલું કેપ્સિકમ કે બાફેલા ચણા નાખો. ગાજર વાપરો તો કોબી સાથે જ નાખવું, એ એટલી જ વારમાં ચડી જાય છે.
- આદુ-મરચાંની પેસ્ટ ન હોય તો બે ઝીણાં સમારેલાં લીલાં મરચાં અને છીણેલું આદુ વઘારમાં જ નાખી દો. પેસ્ટ કરતાં સ્વાદ વધુ તાજો લાગે છે.
- ખાંડને બદલે અડધી ચમચી ગોળ વાપરી શકાય. ખાંડ માત્ર મીઠાશ માટે નથી — કોબીની આછી કડવાશ દબાવવા માટે છે, એટલે સાવ કાઢી ન નાખવી.
- થોડું તાજું ખમણેલું કોપરું છેલ્લે નાખવાથી શાક વધુ ભરાવદાર લાગે છે. સૂકું કોપરું વાપરો તો શેકી લેવું, કાચું સૂકું કોપરું દાંત વચ્ચે ખટકે છે.
સાથે શું પીરસવું
રોજના રોટલી-શાકના જમણનું શાક. થાળીમાં દાળ-ભાત, રોટલી અને છાશ સાથે બેસે છે. રસો નથી એટલે ટિફિનમાં ભરવા માટે સૌથી સલામત શાક ગણાય — ઢોળાતું નથી અને બપોર સુધી બગડતું નથી.
આ ભૂલો ટાળો
- કોબી સમારીને મીઠું નાખી બાજુ પર મૂકી ન રાખવી. દસ મિનિટમાં જ પાણી છૂટી જાય છે અને પછી શાક સંતળાતું નથી, બફાય છે.
- કોબીના વચ્ચેના જાડા સફેદ ડંખ કાઢી નાખવા. એ બાકીની કોબી સાથે ચડતા નથી અને ખાતી વખતે કાચા લાગે છે.
- કોબી સમારવા મિક્સર કે ફૂડ પ્રોસેસરનો ઉપયોગ ન કરવો. એમાં ટુકડા અસમાન થાય છે અને કોબી છૂંદાઈ જાય છે — છરીથી પાતળી સમારવી જ સારી.
- વઘાર પછી શાકમાં પાણી ઉમેરવાની લાલચ ટાળવી. કોબી પોતે પૂરતું પાણી છોડે છે, બહારથી નાખેલું પાણી શાકને લચકો બનાવી દે છે.
વારંવાર પૂછાતા સવાલ
કોબીનું શાક પાણીવાળું કેમ થાય છે?
મોટે ભાગે મીઠું વહેલું પડ્યું હોય અથવા તાપ ધીમો રહ્યો હોય. શરૂઆતની બે મિનિટ તેજ તાપે સાંતળવું, પછી જ મસાલા અને મીઠું. પાણી છૂટી ગયું હોય તો ઢાંકણ કાઢી તાપ વધારી હલાવતા રહો, ત્રણ-ચાર મિનિટમાં સૂકાઈ જશે.
આમાં ડુંગળી નાખી શકાય?
નાખી શકાય. વઘાર પછી ઝીણી સમારેલી ડુંગળી ગુલાબી થાય ત્યાં સુધી સાંતળી, પછી કોબી ઉમેરવી. પણ ડુંગળી નાખો તો હિંગ ઓછી કરવી — બંને સાથે સ્વાદમાં ખટપટ થાય છે. પરંપરાગત ગુજરાતી કોબીનું શાક ડુંગળી વગરનું જ હોય છે.
કોબી કાપતાં જ કાળી પડી જાય છે, કારણ?
કાપ્યા પછી ખુલ્લી રહેવાથી અને લોખંડની છરીથી કાપવાથી કિનારીઓ કાળી પડે છે. સમારીને તરત વાપરવી, અથવા ઠંડા પાણીમાં પાંચ મિનિટ બોળી નિતારી લેવી. ખૂબ કાળી કે લચકાવાળી કોબી હોય તો એ જૂની છે, એ શાકમાં વાસ આવશે.
