ચોળીનું શાકChawli Shaak
લીલી ચોળીની સીંગનું સૂકું શાક, શીંગદાણા અને કોપરા સાથે. ઝડપી, હળવું અને રોજિંદા જમણ માટે સરસ.
સામગ્રી
ખરીદી કે તૈયારી વખતે દરેક સામગ્રી પર ટેપ કરીને નિશાની કરી શકો છો.
- 400 ગ્રામ લીલી ચોળીની સીંગ, ટુકડા કરેલી
- 2 ચમચી તેલ, રાઈ, જીરું, હિંગ, લીમડો
- 1 ચમચી આદુ-મરચાંની પેસ્ટ
- 2 ચમચી શેકેલા શીંગદાણાનો ભૂકો, 2 ચમચી કોપરું
- હળદર, ધાણાજીરું, 1 ચમચી ખાંડ, મીઠું
- લીંબુ અને કોથમીર
બનાવવાની રીત
- તેલમાં રાઈ, જીરું, હિંગ અને લીમડાનો વઘાર કરી આદુ-મરચાં ઉમેરો.
- ચોળીની સીંગ, હળદર, મીઠું અને ¼ કપ પાણી ઉમેરી ઢાંકીને 12 મિનિટ પકાવો.
- ધાણાજીરું, ખાંડ, શીંગદાણાનો ભૂકો અને કોપરું ઉમેરો.
- ખુલ્લું રાખીને 3-4 મિનિટ શેકો, જ્યાં સુધી પાણી સુકાઈ જાય.
- લીંબુ અને કોથમીર નાખી રોટલી સાથે પીરસો.
ટિપ્સ
- સીંગ કુમળી હોય તો જ સારી લાગે છે — જાડી સીંગમાં રેસા આવે છે.
- કોપરું છેલ્લે નાખવું, વહેલું નાખશો તો બળી જાય છે.
સાચવવું અને ફરી ગરમ કરવું
સૂકું વઘારેલું શાક છે એટલે બહાર પાંચ-છ કલાક બગડતું નથી. ફ્રિજમાં ઢાંકીને બે દિવસ રહે, પણ સીંગનો લીલો રંગ ઊતરીને ઓલિવ જેવો થઈ જાય છે અને શીંગદાણાનો ભૂકો ભેજ ખેંચીને શાકને ચીકણું કરે છે. ફરી ગરમ કરતી વખતે ઢાંકણ વગર તેજ તાપે બે મિનિટ હલાવવું — માઈક્રોવેવમાં સીંગ રબર જેવી થઈ જાય છે. લીંબુ દર વખતે તાજું નીચોવવું.
શું બદલી શકાય
- ચોળીની સીંગ ન મળે તો ફણસી એ જ રીતે બને છે, પણ ફણસી ઝડપથી ચડે છે — બાર મિનિટને બદલે આઠ મિનિટ બસ.
- તાજું કોપરું ન હોય તો સૂકું ખમણેલું કોપરું વાપરો, પણ કોરી કડાઈમાં અડધી મિનિટ શેકી લેવું. કાચું સૂકું કોપરું શાકમાં દાંત વચ્ચે ખટકે છે.
- શીંગદાણાનો ભૂકો ન હોય તો શેકેલા તલનો ભૂકો કે બે ચમચી દળેલા દાળિયા નાખો. દાળિયા વાપરો તો પાણી સહેજ વધારે રાખવું, એ વધુ શોષે છે.
- ખાંડને બદલે અડધી ચમચી ગોળ ચાલે. મીઠાશ સાવ કાઢી નાખશો તો શાક સપાટ લાગશે — ચોળીનો માટી જેવો સ્વાદ થોડી મીઠાશથી જ ઊઠે છે.
સાથે શું પીરસવું
રોજની થાળીનું શાક — ગરમ રોટલી, દાળ-ભાત અને છાશ સાથે. ચોમાસાના અંતમાં અને શિયાળાની શરૂઆતમાં લીલી ચોળી બજારમાં આવે ત્યારે ઘરોમાં અઠવાડિયે બે વાર બને છે. રસો નથી એટલે ટિફિનમાં ભરવા માટે પણ સલામત.
આ ભૂલો ટાળો
- સીંગને ખૂબ પાણીમાં ઉકાળવી નહીં. પા કપ પાણી અને ઢાંકણ બસ — વરાળમાં ચડે તો રંગ અને સ્વાદ બંને સચવાય છે.
- ઢાંકણ વારે વારે ખોલીને જોવું નહીં. વરાળ નીકળી જાય છે, સીંગ ચડવામાં બમણો સમય લે છે અને ત્યાં સુધી ઉપરથી ચીમળાઈ જાય છે.
- લીંબુ તાપ ચાલુ હોય ત્યારે નીચોવવું નહીં. ગેસ બંધ કર્યા પછી નાખવું — ગરમી પર લીંબુનો સ્વાદ કડવો પડે છે.
- ટુકડા બહુ નાના ન કરવા. અડધા ઇંચના રાખવા; બારીક સમારેલી સીંગ બાર મિનિટમાં છૂંદાઈ જાય છે.
વારંવાર પૂછાતા સવાલ
સીંગ પકવ્યા પછી પણ કડક રહે છે, કારણ?
સીંગ જૂની છે. દાણા ફૂલેલા અને સીંગ જાડી હોય તો રેસા બંધાઈ ગયા હોય છે, અને પછી કેટલુંય પકાવો એ નરમ થતી નથી. ખરીદતી વખતે એક સીંગ વાળીને જુઓ — કડાકા સાથે તૂટે તો કુમળી છે, વળી જાય તો જૂની.
આમાં બટાકા નાખી શકાય?
નાખી શકાય, ઘણા ઘરમાં ચોળી-બટાકાનું શાક જ બને છે. બટાકાના નાના ચોસલાં સીંગ સાથે જ ઉમેરવા અને પાણી અડધો કપ કરવું. બટાકા નાખો તો શીંગદાણાનો ભૂકો એક ચમચી વધારવો, નહીંતર સ્વાદ મોળો લાગે છે.
સૂકી ચોળીના દાણાથી આ શાક થાય?
એ જુદી વાનગી થઈ જાય. સૂકા ચોળાને રાતભર પલાળી, બાફીને રસાવાળું શાક બનાવવામાં આવે છે. આ રેસિપી લીલી સીંગની છે, જેમાં પાણી સૂકવી નાખીને સૂકું શાક બનાવવાનું હોય છે.
