ચેવડોChevdo
પાતળા પૌંઆ, શીંગદાણા, દાળિયા અને સૂકા મેવાનો ચેવડો — એક વાર બનાવો તો અઠવાડિયાં સુધી ડબ્બામાં રહે. દિવાળીમાં ઘરે ઘરે બને છે.
સામગ્રી
ખરીદી કે તૈયારી વખતે દરેક સામગ્રી પર ટેપ કરીને નિશાની કરી શકો છો.
- 4 કપ પાતળા પૌંઆ
- ½ કપ શીંગદાણા, ¼ કપ દાળિયા, ¼ કપ કાજુ
- ¼ કપ કિસમિસ કે સૂકું કોપરું
- લીમડો, 3 લીલાં મરચાં ચીરેલાં
- 1 ચમચી હળદર, 2 ચમચી ખાંડ, મીઠું
- 4 ચમચી તેલ, રાઈ, હિંગ
બનાવવાની રીત
- પૌંઆને સૂકા તવા પર ધીમા તાપે 5-7 મિનિટ શેકો, જ્યાં સુધી કરકરા ન થાય. બાજુ પર રાખો.
- તેલમાં શીંગદાણા, કાજુ અને દાળિયા અલગ અલગ સોનેરી કરી કાઢી લો.
- એ જ તેલમાં રાઈ, હિંગ, લીમડો અને મરચાં તતડાવો, પછી હળદર ઉમેરો.
- તાપ બંધ કરી, શેકેલા પૌંઆ, તળેલો મેવો, ખાંડ અને મીઠું ઉમેરી બરાબર ભેળવો.
- સંપૂર્ણ ઠંડું થાય પછી જ હવાચુસ્ત ડબ્બામાં ભરો.
ટિપ્સ
- ગરમ ચેવડો ડબ્બામાં ભરશો તો ભેજથી નરમ પડી જશે.
- પૌંઆ બરાબર શેકાયા છે કે નહીં તે ચાખીને જોવું — કરકરા લાગવા જોઈએ.
સાચવવું અને ફરી ગરમ કરવું
સંપૂર્ણ ઠંડો થયા પછી કાચની બરણી કે સ્ટીલના હવાચુસ્ત ડબ્બામાં ત્રણથી ચાર અઠવાડિયાં સારો રહે છે. ફ્રિજમાં ન મૂકવો — કાઢતાં ભેજ બેસે છે અને નરમ પડે છે. કિસમિસ નાખ્યાં હોય તો ઓછો સમય રહે, કારણ કે એમાં ભેજ હોય છે. નરમ પડે તો તવા પર ધીમા તાપે બે મિનિટ શેકી, ઠંડો કરીને ફરી ભરો.
શું બદલી શકાય
- પાતળા પૌંઆ ન મળે તો 'નાયલોન' પૌંઆ વાપરો. જાડા પૌંઆ શેકવાથી કરકરા થતા નથી, એ તળવા જ પડે.
- દાળિયા ન હોય તો તળેલી ચણાની દાળ, મમરા કે મસાલા શીંગ ઉમેરી શકાય.
- ખાંડને દળીને બૂરું ખાંડ વાપરવી — દાણાદાર ખાંડ એક જગ્યાએ ભેગી થઈ જાય છે, બૂરું બધે સરખી લાગે છે.
- સહેજ ખટાશ ગમે તો ચપટી સંચળ કે આમચૂર ભભરાવો; લીંબુનો રસ ન નાખવો, ભેજથી ચેવડો બગડે.
સાથે શું પીરસવું
દિવાળીના નાસ્તાના ડબ્બામાં મઠિયાં, ઘૂઘરા અને ચોળાફળી સાથે ચેવડો હોવો જ જોઈએ. બાકીના વર્ષમાં સાંજની ચા સાથે, મહેમાન આવે ત્યારે પહેલી ડિશમાં, અને પ્રવાસમાં સાથે લઈ જવા માટે.
આ ભૂલો ટાળો
- હળદર બહુ ગરમ તેલમાં ન નાખવી. એ તરત બળીને કડવી થાય છે — ગેસ ધીમો કરીને જ ઉમેરો.
- મીઠું અને ખાંડ તાપ બંધ કર્યા પછી, ચેવડો હજી ગરમ હોય ત્યારે ઉમેરવાં. ઠંડા ચેવડા પર નાખશો તો તળિયે બેસી જશે.
- કિસમિસને મેવા સાથે ન તળવી — એ તરત બળે છે. તેલમાંથી મેવો કાઢી લીધા પછી બચેલી ગરમીમાં જ એને ફેરવો.
- ભેળવતી વખતે ચમચાથી જોરથી હલાવવું નહીં; હાથથી કે પહોળા ચમચાથી નીચેથી ઊંચકીને ભેળવો, નહીંતર પૌંઆ ભાંગી ભૂકો થાય છે.
વારંવાર પૂછાતા સવાલ
ચેવડો કેટલા દિવસ ચાલે?
બરાબર ઠંડો કરીને હવાચુસ્ત ડબ્બામાં ભર્યો હોય તો ત્રણ-ચાર અઠવાડિયાં. એના પછી શીંગદાણા અને તેલની વાસ બદલાવા લાગે છે. વાસ વિચિત્ર લાગે કે તેલ ચીકણું લાગે તો ન ખાવું.
ચેવડો ચીકણો કે ચીમળાયેલો કેમ લાગે છે?
પૌંઆ પૂરા શેકાયા નહીં હોય, અથવા ગરમ હોય ત્યારે ડબ્બો બંધ કરી દીધો હશે. પૌંઆ ચાખતાં મોંમાં તરત ભાંગવા જોઈએ; જરા પણ ચીવટ લાગે તો બે મિનિટ વધુ શેકો.
પૌંઆ શેકવાને બદલે તળી શકાય?
તળેલા પૌંઆનો ચેવડો વધુ કરકરો અને વધુ ભારે થાય છે, અને દુકાનના ચેવડા જેવો લાગે છે. તળવા હોય તો તેલ બરાબર ગરમ રાખો અને ચારણીમાં થોડા થોડા નાખો — બે સેકન્ડમાં ફૂલીને સફેદ થઈ જશે.
