છોલે પૂરીChhole Puri
કાબુલી ચણાનું મસાલેદાર શાક અને ગરમ પૂરી — રવિવારની રાત કે મહેમાન આવે ત્યારેનું જમણ.
સામગ્રી
ખરીદી કે તૈયારી વખતે દરેક સામગ્રી પર ટેપ કરીને નિશાની કરી શકો છો.
- 1½ કપ કાબુલી ચણા, રાતભર પલાળેલા
- 2 ડુંગળી, 3 ટામેટાં
- 1 ચમચી આદુ-લસણની પેસ્ટ
- 2 ચમચી છોલે મસાલો, 1 ચમચી લાલ મરચું, ½ ચમચી હળદર
- 1 ચમચી આમચૂર કે લીંબુ, મીઠું
- તેલ, જીરું, તમાલપત્ર
- પૂરી અને ડુંગળીના કાપ
બનાવવાની રીત
- ચણાને મીઠું નાખી કૂકરમાં 5-6 સીટી સુધી નરમ થાય ત્યાં સુધી બાફો.
- તેલમાં જીરું અને તમાલપત્ર નાખી, ડુંગળી સોનેરી થાય ત્યાં સુધી સાંતળો.
- આદુ-લસણ અને ટામેટાંની પેસ્ટ ઉમેરી, તેલ છૂટું પડે ત્યાં સુધી પકાવો.
- મસાલા અને બાફેલા ચણા (પાણી સાથે) ઉમેરી 15 મિનિટ ધીમા તાપે ઉકાળો; થોડા ચણા મસળી રસો ઘટ્ટ કરો.
- આમચૂર નાખી, પૂરી અને ડુંગળી સાથે પીરસો.
ટિપ્સ
- બાફતી વખતે એક ચા ની કોથળી નાખવાથી છોલે ઘેરો રંગ પકડે છે.
- થોડા ચણા મસળવાથી રસો કુદરતી રીતે ઘટ્ટ થાય છે.
સાચવવું અને ફરી ગરમ કરવું
છોલે બીજા દિવસે વધુ સ્વાદિષ્ટ લાગે છે — ફ્રિજમાં ત્રણ દિવસ અને ડીપ ફ્રિજમાં મહિનો રહે છે. ઠંડા પડતાં રસો ઘટ્ટ થઈ જાય, એટલે ગરમ પાણી ઉમેરી તપેલીમાં ઉકાળો. પૂરી સંઘરાય નહીં; ઠંડી પડતાં ચામડા જેવી અને તેલવાળી થાય છે, એટલે જમવાના સમયે જ તળો.
શું બદલી શકાય
- છોલે મસાલો ન હોય તો ગરમ મસાલો, વધારાનું ધાણાજીરું અને ½ ચમચી અનારદાણાનો ભૂકો ભેગાં વાપરો.
- ડબ્બાબંધ (ટિન) ચણા વાપરો તો બાફવાની જરૂર નથી — ધોઈ નાખી સીધા મસાલામાં ઉમેરી 20 મિનિટ ધીમા તાપે ઉકાળો.
- આમચૂર ખૂટે તો છેલ્લે લીંબુનો રસ નાખો; ઉકળતી વખતે લીંબુ નાખવાથી સ્વાદ કડવો લાગે છે.
- ચા ની કોથળી ન હોય તો કપડામાં 1 ચમચી ચા ની ભૂકી બાંધી નાખો, અથવા 2 સૂકાં આમળાં ઉમેરો.
સાથે શું પીરસવું
રવિવારની સવારે કે મહેમાન આવે ત્યારે બનતી વાનગી. સાથે કાચી ડુંગળીના કાપ, લીંબુ, લીલાં મરચાં અને થોડું અથાણું. ગુજરાતમાં પ્રસંગના જમણમાં પણ છોલે-પૂરી ઠેકઠેકાણે પીરસાય છે; બચેલા છોલે બીજા દિવસે ભાત સાથે ખવાય છે.
આ ભૂલો ટાળો
- ચણા આખી રાત પલાળવા જ પડે. ચાર-પાંચ કલાકમાં પલાળેલા ચણા બહારથી નરમ અને વચ્ચેથી કઠણ રહે છે.
- આમચૂર કે લીંબુ ચણા નરમ થયા પહેલાં ન ઉમેરવું. ખટાશમાં ચણા ચડતા બંધ થઈ જાય છે.
- પૂરીનો લોટ કઠણ બાંધવો અને તેલ ન લગાવવું. નરમ લોટની પૂરી તેલ પી જાય છે અને ફૂલતી નથી.
- તેલ બરાબર ગરમ થયા પછી જ પૂરી નાખવી. ઓછા ગરમ તેલમાં પૂરી બેસી જાય છે અને તેલ ચૂસે છે.
વારંવાર પૂછાતા સવાલ
ચણા નરમ કેમ નથી થતા?
ચણા જૂના હોય, પાણી ભારે હોય, કે પલાળવાનો સમય ઓછો પડ્યો હોય. પલાળતી વખતે ચપટી ખાવાનો સોડા નાખો, અને બાફવા માટે પલાળેલું પાણી કાઢી તાજું પાણી વાપરો. બહુ જૂના ચણા ગમે તેટલી સીટી મારો તોય કઠણ રહે છે.
પૂરી ફૂલતી કેમ નથી?
લોટ નરમ હોય, વણતી વખતે જાડાઈ અસમાન હોય, કે તેલ પૂરતું ગરમ ન હોય. લોટ કઠણ બાંધો, સરખી જાડાઈએ વણો, અને તેલમાં નાખતાં જ ઝારાથી હળવું દબાણ આપો — પૂરી એક જ વારમાં ફૂલી જશે.
છોલે આગલા દિવસે બનાવી શકાય?
હા, અને સ્વાદ સુધરે છે. રસો થોડો પાતળો રાખી ફ્રિજમાં મૂકો, કારણ કે ચણા રાતભરમાં પાણી શોષે છે. પીરસતાં પહેલાં ગરમ પાણી ઉમેરી ઉકાળો અને તાજી કોથમીર તથા આમચૂર ત્યારે જ નાખો.
