ફ્રૂટ ચાટFruit Chaat
મોસમનાં ફળ સમારી, લીંબુ અને મસાલો નાખીને બનતી ચાટ. ઉપવાસમાં, ગરમીમાં કે બપોરે ભૂખ લાગે ત્યારે — દસ મિનિટમાં તૈયાર.
સામગ્રી
ખરીદી કે તૈયારી વખતે દરેક સામગ્રી પર ટેપ કરીને નિશાની કરી શકો છો.
- 3 કપ મોસમનાં ફળ (કેળું, સફરજન, દાડમ, પપૈયું, ચીકુ, દ્રાક્ષ)
- 1 ચમચી લીંબુનો રસ
- ½ ચમચી શેકેલું જીરું
- સિંધવ મીઠું, ચપટી મરી
- 1 ચમચી મધ કે ખાંડ (ઐચ્છિક)
- ફુદીનો
બનાવવાની રીત
- બધાં ફળ ધોઈ, એકસરખા ટુકડામાં સમારો.
- લીંબુનો રસ ઉમેરી હળવા હાથે ભેળવો — કેળું અને સફરજન કાળાં પડતાં અટકે છે.
- શેકેલું જીરું, મીઠું અને મરી ભભરાવો.
- મધ નાખવું હોય તો હવે ઉમેરો.
- ફુદીનો નાખી તરત પીરસો.
ટિપ્સ
- પહેલેથી બનાવીને રાખશો તો ફળ પાણી છોડે છે — પીરસતાં પહેલાં જ બનાવવી.
- ઉપવાસમાં સિંધવ મીઠું વાપરવું.
સાચવવું અને ફરી ગરમ કરવું
ફ્રૂટ ચાટ સંઘરવાની વાનગી નથી — મીઠું અને લીંબુ પડતાં જ ફળ પાણી છોડવા લાગે છે અને વીસ મિનિટમાં તળિયે રસ ભરાઈ જાય છે. અગાઉથી કરવું હોય તો ફળ સમારીને હવાચુસ્ત ડબ્બામાં ફ્રિજમાં રાખો (ત્રણ-ચાર કલાક), અને મસાલો-લીંબુ પીરસતી વખતે જ ઉમેરો. વધેલી ચાટનો રસ નિતારી મિલ્કશેક કે સ્મૂધીમાં વાપરી લેવો.
શું બદલી શકાય
- સિંધવ મીઠું ન હોય તો કાળું મીઠું (સંચળ) વાપરો — સ્વાદ થોડો વધુ તીવ્ર આવશે. ઉપવાસ ન હોય તો સાદું મીઠું પણ ચાલે.
- કેળું ન નાખવું હોય તો ચીકુ કે પાકી કેરી ઉમેરો — એ પણ એવી જ મલાઈદાર નરમાશ આપે છે.
- મધની જગ્યાએ ખજૂરની પેસ્ટ કે થોડો ગોળ નાખી શકાય; ગોળ નાખો તો લીંબુ વધારે જોઈશે.
- ફુદીનો ન મળે તો કોથમીરનાં ઝીણાં પાન નાખો — ખુશબો અલગ પણ તાજગી એવી જ.
સાથે શું પીરસવું
ઉપવાસના દિવસે આ એક આખું ભોજન બની જાય છે. બાકી ગરમીની સાંજે ઠંડું ખાવાનું હોય ત્યારે, કે જમ્યા પછી ગળ્યું જોઈતું હોય ત્યારે. નવરાત્રિ અને શ્રાવણમાં ઘણાં ઘરમાં રોજ બને છે.
આ ભૂલો ટાળો
- પાણીવાળાં અને ઘટ્ટ ફળ એકસાથે બહુ વહેલાં ન ભેળવવાં. તરબૂચ કે નારંગીનો રસ છૂટીને કેળાં-સફરજનને ભીંજવી દે છે — એ ફળ પીરસતી વખતે જ ઉમેરવાં.
- બધાં ફળ એક સરખા કદમાં સમારવાં. એક ચમચીમાં બે-ત્રણ જુદાં ફળ આવે એવા ટુકડા જોઈએ; મોટા ટુકડા હોય તો દરેક ચમચીમાં એક જ સ્વાદ આવે.
- ચમચાથી જોરથી હલાવવું નહીં. હાથથી કે પહોળા ચમચાથી નીચેથી ઉપર હળવેથી ભેળવવું — નહીંતર કેળું અને પાકી કેરી છૂંદાઈ જાય છે.
- જીરું કાચું ન ભભરાવવું. તવા પર શેકીને ખાંડેલું જીરું જ ચાટનો સ્વાદ બનાવે છે; કાચો પાવડર માટી જેવો લાગે છે.
વારંવાર પૂછાતા સવાલ
ફ્રૂટ ચાટ કાળી કેમ પડી જાય છે?
સફરજન, કેળું અને ચીકુ હવા લાગતાં કાળાં પડે છે. લીંબુનો રસ સમારતાની સાથે જ ભેળવવો, અને આ ત્રણ ફળ સૌથી છેલ્લે સમારવાં. ઢાંકીને ફ્રિજમાં રાખવાથી પણ ઘણો ફરક પડે છે.
ઉપવાસમાં ફ્રૂટ ચાટમાં શું ન નાખવું?
ચાટ મસાલો અને સાદું મીઠું ટાળવાં — બજારુ ચાટ મસાલામાં સામાન્ય મીઠું અને ક્યારેક આમચૂર સિવાયની સામગ્રી હોય છે. સિંધવ મીઠું, શેકેલું જીરું, મરી અને લીંબુ — આટલું પૂરતું છે.
કઈ ફળની જોડી સૌથી સારી લાગે છે?
દાડમ અને કેળું સાથે બહુ સારાં બેસે છે — એક કરકરું, બીજું નરમ. પપૈયું અને લીંબુ, તથા સફરજન અને દ્રાક્ષ પણ સારી જોડી છે. એક ખાટું, એક ગળ્યું અને એક કરકરું ફળ હોય તો ચાટ સંતુલિત લાગે છે.
