ગવારનું શાકGuvar Shaak
ગવારની સીંગનું શીંગદાણા અને ગોળવાળું ગુજરાતી શાક. ગવાર થોડી કડવી લાગે, પણ ગોળ અને શીંગદાણા એ સ્વાદને બરાબર સંતુલિત કરે છે.
સામગ્રી
ખરીદી કે તૈયારી વખતે દરેક સામગ્રી પર ટેપ કરીને નિશાની કરી શકો છો.
- 400 ગ્રામ ગવાર, રેસા કાઢી ટુકડા કરેલી
- 3 ચમચી શેકેલા શીંગદાણાનો ભૂકો
- 2 ચમચી તેલ, રાઈ, જીરું, હિંગ, લીમડો
- 1 ચમચી આદુ-મરચાંની પેસ્ટ
- હળદર, ધાણાજીરું, 1 ચમચી ગોળ, મીઠું
- લીંબુ અને કોથમીર
બનાવવાની રીત
- ગવારને ધોઈ, રેસા કાઢી, નાના ટુકડા કરો.
- તેલમાં રાઈ, જીરું, હિંગ અને લીમડાનો વઘાર કરી આદુ-મરચાં ઉમેરો.
- ગવાર, હળદર, મીઠું અને ¼ કપ પાણી ઉમેરી ઢાંકીને 12-15 મિનિટ પકાવો.
- શીંગદાણાનો ભૂકો, ધાણાજીરું અને ગોળ ઉમેરી 5 મિનિટ વધુ પકાવો.
- લીંબુ અને કોથમીર નાખી રોટલી સાથે પીરસો.
ટિપ્સ
- રેસા કાઢવાનું પગલું છોડવું નહીં, નહીંતર ખાવામાં અડચણ પડે છે.
- કડવાશ વધુ લાગે તો થોડું વધારે ગોળ ઉમેરો.
સાચવવું અને ફરી ગરમ કરવું
બહાર પાંચ-છ કલાક ચાલે, ફ્રિજમાં ઢાંકીને બે દિવસ. ગવાર બીજા દિવસે સહેજ વધુ નરમ લાગે છે અને ગોળ-શીંગદાણાનો સ્વાદ અંદર ઊતરીને શાક વધુ સારું લાગે છે — આ એવું શાક છે જે વાસી થાય ત્યારે બગડતું નથી. ફરી ગરમ કરતી વખતે ઢાંકણ વગર તેજ તાપે હલાવવું, અને લીંબુ ત્યારે નવું નીચોવવું.
શું બદલી શકાય
- ગોળ ન હોય તો એક ચમચી ખાંડ ચાલે, પણ ગોળનો ઘેરો સ્વાદ ગવારની કડવાશને વધુ સારી રીતે ઢાંકે છે. ખાંડ વાપરો તો સહેજ વધારે નાખવી પડે.
- શીંગદાણાને બદલે બે ચમચી દળેલા દાળિયા નાખો. એ પાણી વધુ શોષે છે, એટલે શાક કોરું લાગે તો બે ચમચી પાણી છાંટવું.
- આદુ-મરચાંની પેસ્ટ ન હોય તો વઘારમાં જ છીણેલું આદુ અને ઝીણાં સમારેલાં મરચાં નાખી દો. પેસ્ટ કરતાં સ્વાદ તાજો લાગે છે.
- ગવારની કડવાશ બહુ વધારે લાગતી હોય તો શાકમાં પા કપ છાશ ઉમેરીને સૂકવી નાખો. છાશની ખટાશ કડવાશને સારી રીતે તોડે છે.
સાથે શું પીરસવું
રોજના જમણનું સૂકું શાક — ગરમ રોટલી કે બાજરીના રોટલા સાથે, દાળ-ભાત અને છાશની સાથે થાળીમાં. ચોમાસા પછી ગવાર સસ્તી અને કુમળી મળે ત્યારે વારંવાર બને છે. થોડું બચે તો બીજા દિવસે થેપલાં સાથે ખાવામાં મજા આવે.
આ ભૂલો ટાળો
- ગવારને સમારીને ઘણો સમય પડી રહેવા ન દેવી. કિનારીઓ કાળી પડે છે અને શાકનો રંગ ઝાંખો લાગે છે — સમારીને તરત વઘારમાં નાખવી.
- પાણી વધારે ઉમેરવું નહીં. પા કપ અને ઢાંકણ બસ; ગવાર પોતે પાણી છોડે છે અને વધારાના પાણીમાં ઉકાળેલી ગવાર મોળી અને લચકાવાળી થાય છે.
- શીંગદાણાનો ભૂકો વઘાર સાથે શરૂઆતમાં નાખવો નહીં. ધીમા તાપે પણ એ બળીને કડવો થાય છે — ગવાર ચડી ગયા પછી જ નાખવો.
- ગોળ ઊકળતા શાકમાં નાખીને તરત હલાવવું નહીં; તાપ ધીમો કરીને ઉમેરવો અને ઓગળવા દેવો. તેજ તાપે ગોળ તળિયે ચોંટીને કાળો પડે છે.
વારંવાર પૂછાતા સવાલ
ગવાર કડવી કેમ લાગે છે?
જાડી અને જૂની ગવારમાં કડવાશ વધારે હોય છે. કુમળી ગવાર પસંદ કરવી — વાળતાં કડાકા સાથે તૂટે એવી. કડવી જ મળી હોય તો ગોળ સહેજ વધારવો, પા કપ છાશ ઉમેરવી, અથવા બે ચમચી દહીં નાખીને સૂકવી નાખવું.
ગવાર પકવતાં કેટલો સમય લાગે?
કુમળી ગવાર ઢાંકીને બાર-પંદર મિનિટમાં ચડી જાય છે. દબાવતાં મસળાય પણ છૂંદાય નહીં એવી થવી જોઈએ. કૂકરમાં કરવી હોય તો એક સીટી બસ, બે સીટીમાં ગવાર સાવ લચકો થઈ જાય છે.
રેસા કાઢવાનું સહેલું કેમ કરવું?
ગવારની બંને ટોચ તોડીને ઊભી ખેંચો, રેસો સાથે નીકળી આવે છે. કુમળી ગવારમાં રેસો લગભગ હોતો નથી, એટલે ખરીદતી વખતે પાતળી જ પસંદ કરવી — પછી આ કામ અડધું ઘટી જાય છે.
