લસણીયા બટાકાLasaniya Bataka
કાઠિયાવાડી ઢાબાની ઓળખ — લસણ અને લાલ મરચાંના તીખા મસાલામાં રંગાયેલા નાના બટાકા. બાજરીના રોટલા અને છાશ સાથે જમવાની મજા પડે.
સામગ્રી
ખરીદી કે તૈયારી વખતે દરેક સામગ્રી પર ટેપ કરીને નિશાની કરી શકો છો.
- 500 ગ્રામ નાના બટાકા, બાફેલા
- 10-12 લસણની કળી
- 2 ચમચી કાશ્મીરી લાલ મરચું
- 1 ચમચી ધાણાજીરું, ½ ચમચી હળદર, ચપટી ગરમ મસાલો
- 4 ચમચી તેલ
- જીરું, હિંગ, મીઠું
- કોથમીર અને લીલી ડુંગળી
બનાવવાની રીત
- બાફેલા બટાકાની છાલ કાઢી, કાંટાથી હળવા દબાવો જેથી મસાલો અંદર ઊતરે.
- લસણને બરછટ વાટી લો.
- તેલમાં જીરું અને હિંગ નાખી, લસણ સોનેરી થાય ત્યાં સુધી સાંતળો.
- મસાલા ઉમેરી, થોડું પાણી છાંટી 1 મિનિટ પકાવો, જેથી મરચું બળે નહીં.
- બટાકા ઉમેરી, મસાલો બરાબર લાગે ત્યાં સુધી 8-10 મિનિટ ધીમા તાપે સાંતળો.
- કોથમીર નાખી, બાજરીના રોટલા સાથે પીરસો.
ટિપ્સ
- કાશ્મીરી મરચું રંગ આપે છે, તીખાશ માટે થોડું તીખું મરચું અલગથી ઉમેરો.
- તેલ ઓછું કરવાથી સ્વાદ ઓછો થાય છે — ઢાબા જેવું જોઈતું હોય તો કંજૂસાઈ ન કરો.
- બટાકાને કાંટાથી દબાવવાથી મસાલો અંદર સુધી જાય છે.
સાચવવું અને ફરી ગરમ કરવું
ફ્રિજમાં બે દિવસ સારા રહે છે અને બીજા દિવસે લસણનો સ્વાદ વધુ ઊતરેલો લાગે છે. ઠંડું થતાં ઉપર તેલ તરી આવે એ સ્વાભાવિક છે — ગરમ કરતી વખતે હલાવીને ભેળવી દો. તવા પર થોડું પાણી છાંટી, ઢાંકીને ધીમા તાપે ગરમ કરો. ફ્રીઝરમાં ન મૂકવું, બટાકા દાણાદાર અને ભૂકા જેવા થઈ જાય છે.
શું બદલી શકાય
- નાના બટાકા ન મળે તો મોટા બટાકાના મોટા ચોસલાં કરો, પણ બાફવાનું થોડું ઓછું રાખો જેથી સાંતળતી વખતે ભાંગે નહીં.
- કાશ્મીરી મરચું ન હોય તો 1 ચમચી પૅપ્રિકા અને ½ ચમચી સાદું લાલ મરચું ભેગાં વાપરો — રંગ અને તીખાશ બંને સચવાશે.
- લસણ છોલવાનો સમય ન હોય તો 2 ચમચી તૈયાર લસણની પેસ્ટ ચાલે, પણ વાટેલું બરછટ લસણ જે પોત આપે છે એ નહીં મળે.
- શિયાળામાં લીલું લસણ મળે તો અડધું સૂકું અને અડધું લીલું વાપરો — કાઠિયાવાડી સ્વાદ ખીલી ઊઠે છે.
સાથે શું પીરસવું
કાઠિયાવાડી થાળીની ઓળખ — બાજરીના રોટલા, ઉપર માખણ કે ગોળનું ગાંગડું, કાચી ડુંગળી અને છાશ સાથે. ઘણાં ઘરોમાં દાળ-ભાત સાથે પણ બાજુમાં મૂકાય, અને રોટલા સાથે બીજા દિવસે નાસ્તામાં પણ ખવાય.
આ ભૂલો ટાળો
- બટાકા વધુ ન બાફવા. કાંટો સહેજ અંદર જાય એટલું જ — વધુ બાફેલા બટાકા કડાઈમાં ભાંગીને ચોળાઈ જાય છે.
- લસણને ઘાટું બદામી ન થવા દેવું. બળેલું લસણ આખા શાકને કડવું કરી દે છે; સોનેરી થાય એટલે તરત મસાલા નાખો.
- મસાલા ધુમાડા નીકળતા તેલમાં ન નાખવા. ગેસ ધીમો કરી, થોડું પાણી છાંટીને મસાલા ઉમેરો.
- પાણી વધારે ન નાખવું. આ કોરું, મસાલો ચોંટેલું શાક છે — રસાવાળું થાય તો સ્વાદ પાતળો પડી જાય.
વારંવાર પૂછાતા સવાલ
લસણીયા બટાકા કડવા કેમ લાગે છે?
લસણ કે લાલ મરચું બળી ગયું હોય એટલે. લસણ સોનેરી થાય ત્યાં સુધી જ સાંતળવું, અને મરચું ઉમેરતી વખતે ગેસ ધીમો કરીને થોડું પાણી છાંટવું — એમ કરવાથી મરચું બળતું નથી અને રંગ ખીલે છે.
બટાકા બાફ્યા વગર બની શકે?
બની શકે. છાલ સાથે નાના બટાકાને તેલમાં ધીમા તાપે પંદર-વીસ મિનિટ તળી લો, પછી મસાલામાં ભેળવો. સ્વાદ વધુ ઘેરો આવે છે પણ સમય અને તેલ બંને વધુ જાય છે.
તીખાશ ઓછી રાખવી હોય પણ રંગ લાલ જોઈએ તો?
આખું માપ કાશ્મીરી મરચાંનું રાખો અને તીખું મરચું સાવ કાઢી નાખો. કાશ્મીરી મરચું રંગ આપે છે, તીખાશ ઓછી. લસણનું માપ પણ અડધું કરી શકાય, પણ એ કર્યા પછી એ લસણીયા બટાકા જેવા રહેતા નથી.
