મગનું શાકMag nu Shaak
આખા મગનું હળવું, રસાવાળું શાક — પચવામાં સૌથી સહેલું અને બીમારી પછી કે હળવું જમવું હોય ત્યારે શ્રેષ્ઠ.
સામગ્રી
ખરીદી કે તૈયારી વખતે દરેક સામગ્રી પર ટેપ કરીને નિશાની કરી શકો છો.
- 1 કપ આખા મગ, 4 કલાક પલાળેલા
- 2 ચમચી તેલ, રાઈ, જીરું, હિંગ, લીમડો
- 1 ચમચી આદુ-મરચાંની પેસ્ટ
- હળદર, ધાણાજીરું, 1 ચમચી ગોળ, મીઠું
- 1 ટામેટું (ઐચ્છિક)
- લીંબુ અને કોથમીર
બનાવવાની રીત
- પલાળેલા મગને કૂકરમાં 2-3 સીટી સુધી બાફો; દાણા આખા રહેવા જોઈએ.
- તેલમાં રાઈ, જીરું, હિંગ અને લીમડાનો વઘાર કરી આદુ-મરચાં ઉમેરો.
- ટામેટું અને મસાલા નાખી 2 મિનિટ પકાવો.
- બાફેલા મગ, ગોળ, મીઠું અને 1 કપ પાણી ઉમેરી 10 મિનિટ ઉકાળો.
- લીંબુ અને કોથમીર નાખી રોટલી કે ભાત સાથે પીરસો.
ટિપ્સ
- મગ વધુ બફાઈ જાય તો શાક ઘટ્ટ થઈ જાય છે — 2-3 સીટી પૂરતી છે.
- ફણગાવેલા મગ વાપરો તો પોચા થાય અને થોડા જલદી ચડે.
સાચવવું અને ફરી ગરમ કરવું
ફ્રિજમાં બે-ત્રણ દિવસ આરામથી રહે છે અને ઠંડું પડતાં રસો ઘટ્ટ થઈ જાય — ગરમ કરતી વખતે અડધો કપ પાણી ઉમેરવું. કઠોળનું શાક ગરમીમાં જલદી ખાટું પડે છે, એટલે ઉનાળામાં ચાર-પાંચ કલાકથી વધુ બહાર ન રાખવું. ફ્રીઝરમાં મહિનો ચાલે, પણ વઘાર ફરી કરવાથી સ્વાદ તાજો લાગે છે.
શું બદલી શકાય
- આખા મગ ન હોય તો મઠ કે ચોળા વાપરો — મઠને એક સીટી વધુ લાગે છે. ફોતરાંવાળી મગની દાળથી પણ થાય, પણ દાણા આખા ન રહે.
- ગોળ ન હોય તો અડધી ચમચી ખાંડ ચાલે, પણ ગોળ જે ઊંડી મીઠાશ આપે એ નહીં મળે. ખજૂરની પેસ્ટ એક ચમચી પણ સરસ બેસે છે.
- ટામેટું ન નાખવું હોય તો છેલ્લે અડધી ચમચી આમચૂર કે બે કોકમ નાખો — ખટાશ એ જ રહે અને રસો ચોખ્ખો દેખાય.
- રસો ઘટ્ટ કરવા મગ મસળવાને બદલે એક ચમચી ચણાનો લોટ પાણીમાં ઘોળીને ઉમેરો અને પાંચ મિનિટ ઉકાળો — દાણા આખા રહે છે.
સાથે શું પીરસવું
રોજિંદા ગુજરાતી જમણમાં રોટલી કે ભાખરી સાથે, બાજુમાં ભાત, દહીં અને સંભારો. બીમારી પછીના હળવા ખોરાકમાં અને ઉત્તરાણ પછી ભારે ખાધા પછી ઘરે આ જ શાક બને છે. ફણગાવેલા મગનું શાક સવારના નાસ્તામાં પણ ખવાય છે.
આ ભૂલો ટાળો
- પલાળવાનું ટાળવું નહીં. ન પલાળેલા મગને વધુ સીટી જોઈએ અને એમાં અડધા દાણા ફાટી જાય, અડધા કઠણ રહે.
- પલાળવાના પાણીમાં મીઠું નાખવું નહીં — એથી મગ નરમ થવાને બદલે વધુ વખત લે છે. મીઠું બાફતી વખતે કે પછી નાખવું.
- એકસાથે બે કપ પાણી ન નાખવું. ઓછું પાણીથી શરૂ કરીને જરૂર પડે તેમ ઉમેરવું, નહીંતર પાણી ઘટાડવા જતાં દાણા છૂંદાઈ જાય છે.
- લીંબુ ઉકળતા શાકમાં ન નીચોવવું. તાપ બંધ કર્યા પછી જ નાખવું, નહીંતર કડવાશ આવી જાય છે.
વારંવાર પૂછાતા સવાલ
મગ પલાળવા જરૂરી છે?
હા. ચાર કલાક પલાળેલા મગ બે-ત્રણ સીટીમાં આખા અને નરમ થઈ જાય છે. સમય ન હોય તો ગરમ પાણીમાં એક કલાક પલાળો, પણ એથી ઓછું ચાલે નહીં — કૂકરમાં દાણા અસમાન ચડે છે.
મગ ફણગાવવા કેવી રીતે?
ધોયેલા મગ આઠ કલાક પલાળી, પાણી નિતારી, ભીના સુતરાઉ કપડામાં બાંધી કે ચાળણીમાં ઢાંકીને ગરમ જગ્યાએ મૂકો. ઉનાળામાં દસ-બાર કલાકમાં અને શિયાળામાં અઢાર-વીસ કલાકમાં ફણગા ફૂટે છે.
શાક સ્વાદમાં સપાટ લાગે તો શું ખૂટે છે?
મોટેભાગે ગોળ અને લીંબુનું સંતુલન. ગુજરાતી શાકમાં થોડી મીઠાશ અને થોડી ખટાશ બંને જોઈએ. એ પછી પણ સપાટ લાગે તો અડધી ચમચી ધાણાજીરું અને ચપટી હિંગ તાજા વઘારમાં નાખી ઉપર રેડો.
