મસાલા ઢોસાMasala Dosa
દક્ષિણ ભારતનો ઢોસા ગુજરાતી ઘરોમાં પણ રાતના જમણનો નિયમિત ભાગ બની ગયો છે. ખીરું આગલા દિવસે તૈયાર કરો એટલે રાત્રે માત્ર શેકવાનું રહે.
સામગ્રી
ખરીદી કે તૈયારી વખતે દરેક સામગ્રી પર ટેપ કરીને નિશાની કરી શકો છો.
- 3 કપ ચોખા, 1 કપ અડદની દાળ, 1 ચમચી મેથીના દાણા
- પૂરણ: 4 બાફેલા બટાકા, 1 ડુંગળી
- રાઈ, ચણાની દાળ, અડદની દાળ, લીમડો, લીલાં મરચાં
- હળદર, મીઠું, લીંબુ
- તેલ કે ઘી
- સંભાર અને નાળિયેરની ચટણી
બનાવવાની રીત
- ચોખા, દાળ અને મેથી 5-6 કલાક પલાળી, બારીક દળી, 8-10 કલાક આથો આવવા દો.
- પૂરણ માટે વઘાર કરી, ડુંગળી સાંતળી, મસળેલા બટાકા, હળદર અને મીઠું ઉમેરી 5 મિનિટ પકાવો.
- તવો ગરમ કરી, થોડું પાણી છાંટી લૂછો, પછી ખીરું પાથરો.
- કિનારે તેલ મૂકી, કરકરો થાય ત્યાં સુધી શેકો.
- વચ્ચે પૂરણ મૂકી, વાળીને સંભાર અને ચટણી સાથે પીરસો.
ટિપ્સ
- તવો બરાબર ગરમ હોવો જોઈએ, પણ ખીરું પાથરતી વખતે થોડો ઠંડો કરવો.
- ખીરું બહુ ઘટ્ટ હોય તો ઢોસા જાડા થશે — પાતળું રાખો.
સાચવવું અને ફરી ગરમ કરવું
ઢોસાનું ખીરું ફ્રિજમાં ત્રણ દિવસ રહે છે, અને દરરોજ થોડું કાઢીને તાજા ઢોસા બનાવી શકાય. ખીરું જેમ જૂનું થાય એમ ખાટું થાય છે — એટલે બીજા-ત્રીજા દિવસે ઢોસા વધુ કરકરા પણ વધુ ખાટા લાગશે. બટાકાનું પૂરણ ફ્રિજમાં બે દિવસ રહે છે. બનાવેલા ઢોસા સાચવી શકાતા નથી; એ તવા પરથી સીધા થાળીમાં જ જવા જોઈએ.
શું બદલી શકાય
- અડદની દાળ ઓછી હોય તો થોડા પૌંઆ ઉમેરો, ઢોસા કરકરા થશે.
- મેથીના દાણા આથા માટે જરૂરી છે — એક ચમચી પણ ફરક પાડે છે.
- બટાકાના પૂરણમાં ડુંગળી ન ભાવતી હોય તો કાઢી નાખો; સ્વાદ બદલાશે પણ બગડશે નહીં.
- સાદા ચોખાને બદલે ઈડલી રવો વાપરવાથી ખીરું વધુ સારું આથાય છે.
સાથે શું પીરસવું
સંભાર, નાળિયેરની ચટણી અને લાલ લસણની ચટણી — ત્રણેય સાથે હોય તો જ પૂરું લાગે છે. ઘણા ઘરોમાં સાથે ફિલ્ટર કોફી.
આ ભૂલો ટાળો
- તવો બરાબર ગરમ ન હોય તો ખીરું ચોંટે છે. પાણીના છાંટા નાખીને ચકાસો — તરત ઊડવા જોઈએ.
- દરેક ઢોસા પહેલાં તવાને ભીના કપડાથી લૂછવો, નહીંતર ખીરું ફેલાતું નથી.
- ખીરું બહુ ઘટ્ટ હોય તો પાતળું પાથરી શકાતું નથી; છાશ જેવું પાતળું રાખવું.
- ઢાંકીને શેકવા નહીં — વરાળથી કરકરાપણું જતું રહે છે.
વારંવાર પૂછાતા સવાલ
ઢોસા કરકરા કેમ નથી થતા?
તવો પૂરતો ગરમ ન હોય, ખીરું જાડું હોય, કે આથો ઓછો હોય. ખીરામાં થોડા પૌંઆ કે ચપટી ચોખાનો લોટ ઉમેરવાથી પણ કરકરાપણું વધે છે.
ખીરામાં આથો કેટલો સમય?
ગરમીમાં 6-8 કલાક, ઠંડીમાં 12-14 કલાક. ખીરું બમણું થાય અને ઉપર પરપોટા દેખાય એટલે તૈયાર.
મસાલા ઢોસા અને સાદા ઢોસામાં ફરક?
ખીરું એક જ છે. મસાલા ઢોસામાં અંદર બટાકાનું પૂરણ ભરાય છે, સાદા ઢોસામાં નહીં. ઘણી જગ્યાએ મસાલા ઢોસા પર અંદરની બાજુ લાલ ચટણી પણ લગાવાય છે.





