પાણીપુરીPani Puri
પાણીપુરી ઘરે બનાવવાની ખરી મજા તીખા-ખાટા પાણીમાં છે. પુરી તૈયાર મળે છે, એટલે પાણી, પૂરણ અને ચટણી બનાવો એટલે કામ પૂરું.
સામગ્રી
ખરીદી કે તૈયારી વખતે દરેક સામગ્રી પર ટેપ કરીને નિશાની કરી શકો છો.
- 30-35 તૈયાર પુરી
- તીખું પાણી: 1 ઝૂડી ફુદીનો, 1 ઝૂડી કોથમીર, 2-3 લીલાં મરચાં, આદુ
- 2 ચમચી આંબલીનો રસ, 1 ચમચી પાણીપુરી મસાલો, કાળું મીઠું, શેકેલું જીરું
- પૂરણ: 2 બાફેલા બટાકા, 1 કપ બાફેલા કાબુલી ચણા કે મગ
- ખજૂર-આંબલીની ચટણી
- ઝીણી સેવ અને ડુંગળી (ઐચ્છિક)
બનાવવાની રીત
- ફુદીનો, કોથમીર, મરચાં અને આદુને થોડા પાણી સાથે ઝીણી પેસ્ટ કરો.
- પેસ્ટને 1.5 લિટર ઠંડા પાણીમાં ભેળવી, આંબલી, મસાલો, કાળું મીઠું અને જીરું ઉમેરો. 1 કલાક ફ્રિજમાં રાખો.
- બટાકા મસળી, ચણા, મીઠું અને મસાલો ઉમેરી પૂરણ તૈયાર કરો.
- પુરીમાં કાણું પાડી પૂરણ ભરો, થોડી મીઠી ચટણી ઉમેરો.
- તીખા પાણીમાં ડુબાડી તરત ખાઓ.
ટિપ્સ
- પાણી જેટલું ઠંડું, તેટલું સારું — બરફ ઉમેરી શકાય.
- પાણી એક કલાક રહેવા દેવાથી સ્વાદ બરાબર ભળે છે.
સાચવવું અને ફરી ગરમ કરવું
તીખું પાણી ફ્રિજમાં બે દિવસ રહે છે, પણ ફુદીનો ત્રીજા દિવસે કાળો પડીને સ્વાદ કડવો કરે છે. પૂરણ ફ્રિજમાં એક દિવસ. પુરી હવાચુસ્ત ડબ્બામાં અઠવાડિયાં સુધી કરકરી રહે, પણ ભેજ લાગે તો પાંચ મિનિટમાં પોચી — પોચી પડેલી પુરી તવા પર કે ઓવનમાં ત્રણ-ચાર મિનિટ ગરમ કરતાં ફરી કરકરી થાય છે. ખજૂર-આંબલીની ચટણી ફ્રિજમાં બે-ત્રણ અઠવાડિયાં ચાલે.
શું બદલી શકાય
- પાણીપુરી મસાલો ન હોય તો શેકેલું જીરું, કાળું મીઠું, આમચૂર, ચપટી હિંગ અને થોડું સૂકું આદુ ભેળવી જાતે બનાવી શકાય.
- આંબલીનો રસ ન હોય તો આમચૂર પાવડર એક ચમચી અથવા કાચી કેરીની બાફેલી ગર વાપરો — ખટાશ એવી જ પણ રંગ થોડો આછો રહેશે.
- કાબુલી ચણાને બદલે બાફેલા મગ, મઠ કે સફેદ વટાણા વાપરી શકાય. મગ વાપરો તો પૂરણ હળવું લાગે છે.
- ઘરે પુરી ન તળવી હોય તો તૈયાર પુરી જ વાપરવી, પણ ખરીદતી વખતે ડબ્બો હલાવીને જોવું — તૂટેલી પુરીનો ભૂકો વધારે હોય તો ડબ્બો જૂનો છે.
સાથે શું પીરસવું
સાંજના નાસ્તાની વાનગી છે, અને ગુજરાતમાં લારી પર ઊભા ઊભા ખાવાની મજા જ અલગ છે. ઘરે મહેમાન કે બાળકોની પાર્ટી હોય ત્યારે બધી સામગ્રી વચ્ચે મૂકી સૌ પોતપોતાની પુરી ભરે — એ રીત સૌથી સારી.
આ ભૂલો ટાળો
- પૂરણ બહુ મસાલેદાર કે ભીનું ન કરવું. બટાકા ખાલી મસળેલા અને હળવા મીઠાવાળા જોઈએ — સ્વાદ પાણીમાંથી આવવાનો છે, પૂરણમાંથી નહીં. ભીનું પૂરણ પુરીને અંદરથી પોચી કરી દે છે.
- પાણી ગાળવું નહીં. ફુદીના-કોથમીરની પેસ્ટ પાણીમાં તરતી રહે એ જ પાણીપુરીનું પાણી છે; ગાળી નાખશો તો સ્વાદ અને રંગ બંને જતા રહેશે.
- પુરીમાં કાણું ઉપરની પાતળી બાજુએ પાડવું, અંગૂઠાથી હળવેથી. નીચેની જાડી બાજુ દબાવશો તો પુરી આખી બેસી જાય છે.
- બધી પુરી અગાઉથી ભરીને થાળીમાં ગોઠવવી નહીં. ભરેલી પુરી બે મિનિટમાં પોચી પડે છે — એક ભરો, ખાઓ, પછી બીજી.
વારંવાર પૂછાતા સવાલ
પાણીપુરીનું પાણી કડવું કેમ લાગે છે?
ફુદીનાના ડાંખળાં સાથે વાટવાથી કડવાશ આવે છે — ખાલી પાન જ વાપરવાં. બીજું કારણ મિક્સર લાંબો સમય ફેરવવું; એથી પાન ગરમ થઈને કડવાં પડે છે. થોડો બરફ નાખીને ટૂંકા ઝટકામાં વાટવું.
પાણી કેટલું વહેલાં બનાવી શકાય?
એક-બે કલાક પહેલાં બનાવવું સૌથી સારું — સ્વાદ ભળે છે અને પાણી બરાબર ઠંડું થાય છે. બાર કલાકથી વધુ પહેલાં બનાવવું હોય તો ફુદીના-કોથમીરની પેસ્ટ અલગ ફ્રિજમાં રાખી, પીરસતાં પહેલાં પાણીમાં ભેળવવી.
તીખું પાણી વધી જાય તો શું કરવું?
ફ્રિજમાં રાખી બીજા દિવસે ભેળ કે સેવપુરીમાં એક-બે ચમચી છાંટી શકાય, અથવા જલજીરા જેવું પીવા માટે વાપરવું — થોડું પાણી અને બરફ ઉમેરી લેવું. ત્રણ દિવસ પછીનું પાણી ફેંકી દેવું.
