રાજગરાના થેપલાRajgara Thepla
રાજગરાના લોટ અને બાફેલા બટાકામાંથી બનતા ફરાળી થેપલા — પ્રવાસમાં કે ઉપવાસમાં સાથે લઈ જઈ શકાય એવા.
સામગ્રી
ખરીદી કે તૈયારી વખતે દરેક સામગ્રી પર ટેપ કરીને નિશાની કરી શકો છો.
- 1½ કપ રાજગરાનો લોટ
- 2 બાફેલા બટાકા, મસળેલા
- 2 લીલાં મરચાં, આદુ, કોથમીર
- 1 ચમચી જીરું, સિંધવ મીઠું
- જરૂર મુજબ પાણી
- ઘી શેકવા માટે
બનાવવાની રીત
- રાજગરાનો લોટ, મસળેલા બટાકા, મરચાં, આદુ, જીરું, કોથમીર અને મીઠું ભેગાં કરી નરમ લોટ બાંધો.
- આ લોટમાં ગ્લુટેન નથી, એટલે વણવા માટે પ્લાસ્ટિક શીટ વચ્ચે રાખી હળવેથી વણો.
- ગરમ તવા પર મૂકી, બંને બાજુ ઘી લગાવી ધીમા તાપે શેકો.
- ડાઘ પડે અને કિનારી શેકાય એટલે ઉતારો.
- દહીં કે ફરાળી ચટણી સાથે ગરમ પીરસો.
ટિપ્સ
- બટાકા વગર લોટ બંધાતો નથી — એ જ બાંધવાનું કામ કરે છે.
- વણવામાં તકલીફ પડે તો હાથથી થપથપાવી શકાય.
સાચવવું અને ફરી ગરમ કરવું
ઘઉંના થેપલા જેવા આ લાંબો સમય ટકતા નથી, કારણ બટાકા એમાં છે. ઓરડાના તાપમાને પાંચ-છ કલાક અને ફ્રિજમાં હવાચુસ્ત ડબ્બામાં એક દિવસ. ઠંડા થતાં કડક થાય એટલે તવા પર થોડું ઘી મૂકી બંને બાજુ ગરમ કરો. બાંધેલો લોટ રાખી ન મૂકવો — બટાકા પાણી છોડે છે અને લોટ ચીકણો થઈ વણાતો નથી.
શું બદલી શકાય
- બટાકાને બદલે બાફેલું સૂરણ કે બાફેલું શક્કરિયું વાપરી શકાય. શક્કરિયું વાપરો તો થેપલા મીઠા લાગશે, એટલે મરચું થોડું વધારવું.
- રાજગરાના લોટમાં ¼ કપ સામાનો લોટ ભેળવવાથી થેપલા થોડા મજબૂત બને અને વણવામાં સહેલાં પડે.
- સિંધવ મીઠું ન હોય તો ઉપવાસ ન હોય એવા દિવસે સામાન્ય મીઠું ચાલે; સ્વાદમાં ખાસ ફેર પડતો નથી.
- પ્લાસ્ટિક શીટ ન હોય તો સ્ટીલની થાળી કે કેળના પાન પર તેલ લગાવી હાથથી થપથપાવી શકાય.
સાથે શું પીરસવું
ઉપવાસના દિવસે બપોરે કે સાંજે — મોળું દહીં, ફરાળી ચટણી અને ખજૂર કે કેળા સાથે. પ્રવાસમાં ઉપવાસ હોય ત્યારે આ સૌથી સહેલું ભાથું ગણાય, કારણ ઠંડા પણ ખાઈ શકાય છે.
આ ભૂલો ટાળો
- બટાકા ગરમ હોય ત્યારે લોટ ન બાંધવો. ઠંડા પડ્યા પછી મસળો, નહીંતર લોટ ચીકણો થાય અને તવા પર ચોંટે.
- લોટમાં જરૂર કરતાં વધુ પાણી ન નાખવું. બટાકામાં પહેલેથી ભેજ છે, એટલે શરૂઆતમાં પાણી વગર જ બાંધવાનો પ્રયત્ન કરો અને જરૂર પડે તો ચમચી-ચમચી ઉમેરો.
- થેપલા પાતળા ન વણવા. રાજગરાના લોટમાં ગ્લુટેન નથી, એટલે પાતળા થેપલા ઉથલાવતાં તૂટે છે — સહેજ જાડા રાખવા.
- તવો બહુ તેજ ન કરવો. તેજ તાપે બહારથી ડાઘ પડી જશે પણ અંદર લોટ કાચો રહેશે, જે રાજગરામાં સ્વાદે તરત પકડાય છે.
વારંવાર પૂછાતા સવાલ
થેપલા વણતી વખતે તૂટી જાય છે, શું કરવું?
લોટમાં બટાકાનું પ્રમાણ વધારો — દોઢ કપ લોટ સામે બે બટાકા ઓછાં પડે તો એક વધારે લો. અને પ્લાસ્ટિક શીટ વચ્ચે રાખી વેલણથી હળવું દબાણ આપો, કે પછી હાથથી જ થપથપાવો. વણેલું થેપલું શીટ સાથે ઉપાડીને તવા પર ઉથલાવવું સહેલું પડે છે.
રાજગરો અને સામો — કોનો લોટ વાપરવો?
રાજગરાનો લોટ ભીનો બંધાય છે અને થેપલા-પૂરી માટે સારો. સામાનો લોટ વધુ દાણાદાર છે અને હાંડવો કે ઢોસા માટે વપરાય. થેપલા માટે રાજગરો જ પસંદ કરાય.
ઉપવાસ વગરના દિવસે બનાવી શકાય?
હા, રોજના નાસ્તામાં પણ ચાલે. એવા દિવસે ડુંગળી, લસણ કે ધાણાજીરું ઉમેરીને સ્વાદ વધારી શકાય, જે ઉપવાસમાં નખાતાં નથી.
