શીરોSheero
રવો, ઘી અને ખાંડમાંથી બનતો ગરમ શીરો — પ્રસાદમાં, તહેવારમાં અને મહેમાન આવે ત્યારે. ઘી અને ધીરજ એ જ બે રહસ્ય છે.
સામગ્રી
ખરીદી કે તૈયારી વખતે દરેક સામગ્રી પર ટેપ કરીને નિશાની કરી શકો છો.
- 1 કપ રવો
- ¾ કપ ઘી
- 1 કપ ખાંડ
- 3 કપ પાણી (કે દૂધ)
- ½ ચમચી એલચી પાવડર
- કાજુ, બદામ, કિસમિસ
- ચપટી કેસર (ઐચ્છિક)
બનાવવાની રીત
- ઘીમાં કાજુ-બદામ સોનેરી કરી બાજુ પર કાઢો.
- એ જ ઘીમાં રવો નાખી ધીમા તાપે 10-12 મિનિટ સતત હલાવતાં શેકો, જ્યાં સુધી સોનેરી અને સુગંધિત ન થાય.
- બીજા વાસણમાં પાણી, ખાંડ અને કેસર ઉકાળો.
- ઉકળતું પાણી શેકેલા રવામાં ધીમે ધીમે રેડો — છાંટા ઊડે છે, સાવચેત રહો — અને સતત હલાવો.
- ઢાંકીને 3-4 મિનિટ ધીમા તાપે રાખો, જ્યાં સુધી ઘી છૂટું ન પડે.
- એલચી અને સૂકો મેવો ઉમેરી ગરમ પીરસો.
ટિપ્સ
- રવો બરાબર શેકાય એ જ શીરાનો સ્વાદ નક્કી કરે છે — ઉતાવળ ન કરવી.
- પાણી ઠંડું હોય તો ગઠ્ઠા થાય છે, ઉકળતું જ વાપરવું.
સાચવવું અને ફરી ગરમ કરવું
ઘી અને ખાંડ બંને હોવાથી શીરો ઠીક ટકે છે — શિયાળામાં બહાર એક દિવસ, ફ્રિજમાં ત્રણ-ચાર દિવસ. ઠંડો પડતાં ઘી જામીને શીરો કડક થઈ જાય છે. ગરમ કરતી વખતે બે ચમચી દૂધ કે પાણી છાંટી, ઢાંકીને ધીમા તાપે ત્રણ મિનિટ કે માઇક્રોવેવમાં ચાળીસ સેકન્ડ રાખો — પોચાપણું પાછું આવી જશે.
શું બદલી શકાય
- જાડો રવો હોય તો શીરો દાણેદાર થશે અને બારીક (બોમ્બે) રવાથી લીસો. બંને સારાં છે, બસ જાડા રવાને બે-ત્રણ મિનિટ વધુ શેકવો પડે.
- ખાંડની જગ્યાએ એટલો જ ગોળ વાપરી શકાય. ગોળ ઉકળતા પાણીમાં નહીં, પણ તાપ બંધ કર્યા પછી છેલ્લે નાખવો, નહીંતર શીરો ચીકણો થઈ જાય છે.
- પાણીને બદલે દૂધ વાપરો તો શીરો વધુ સમૃદ્ધ થાય, પણ તળિયે જલદી ચીપકે છે અને બે દિવસથી વધુ ટકતો નથી. અડધું દૂધ અડધું પાણી સારો વચલો રસ્તો છે.
- કાજુ-બદામ ન હોય તો કિસમિસ, ચારોળી કે તલ પણ ચાલે. કિસમિસ ઘીમાં ફૂલે ત્યાં સુધી જ સાંતળવી, બળી જાય તો કડવી લાગે.
સાથે શું પીરસવું
સત્યનારાયણની કથા અને બીજા ધાર્મિક પ્રસંગોમાં પ્રસાદ તરીકે, કેળાં અને પંચામૃત સાથે. ઘરમાં મહેમાન આવે, નવા વર્ષની સવાર હોય કે ઉપવાસ છોડવાનો હોય ત્યારે પણ બને છે. હંમેશાં ગરમ પરોસવો, વાટકીમાં ઉપર થોડું વધારાનું ઘી રેડીને.
આ ભૂલો ટાળો
- રવો શેકતી વખતે કડાઈ છોડીને જવું નહીં. કિનારીનો રવો પહેલાં બળે છે, એટલે સતત હલાવતા રહેવું અને તાપ ધીમો રાખવો.
- પાણી એકસાથે ન રેડવું. ઉકળતું પાણી ગરમ રવામાં પડતાં ભયંકર છાંટા ઊડે છે — ધીમે ધીમે, બીજા હાથે હલાવતાં રેડવું, અને ચહેરો દૂર રાખવો.
- ચમચો તળિયે અને કિનારીએ સતત ફેરવવો. શીરો જામવા લાગે ત્યારે કોરે ચીપકીને બળે છે અને આખા શીરામાં બળેલી વાસ આવી જાય છે.
- પ્રમાણમાં છૂટ ન લેવી. પાણી ઓછું પડે તો રવો કાચો અને કરકરો રહે છે, અને પછી પાણી ઉમેરવાથી ગઠ્ઠા થાય છે.
વારંવાર પૂછાતા સવાલ
શીરામાં રવો, ઘી, ખાંડ અને પાણીનું પ્રમાણ કેટલું?
ઘરનું જૂનું માપ છે એક ભાગ રવો, પોણો ભાગ ઘી, એક ભાગ ખાંડ અને ત્રણ ભાગ પાણી. પ્રસાદનો શીરો સામાન્ય રીતે આટલા ઘીમાં બને છે; રોજ માટે ઘી અડધા ભાગ સુધી ઘટાડી શકાય, સ્વાદ થોડો હળવો લાગશે.
શીરો કરકરો અને કાચો લાગે તો કારણ?
પાણી ઓછું પડ્યું છે કે રવો પૂરતો શેકાયો નથી. થોડું ઉકળતું પાણી ઉમેરી, ઢાંકીને ધીમા તાપે પાંચ મિનિટ વધુ રાખો. ઠંડું પાણી નાખવાથી ગઠ્ઠા થશે, એટલે ઉકળતું જ વાપરવું.
ઘી ઓછું વાપરી શકાય?
વાપરી શકાય. અડધા કપ ઘીમાં પણ સારો શીરો થાય છે, પણ છેલ્લે ઘી છૂટું પડતું નહીં દેખાય અને ઠંડો પડતાં થોડો સૂકો લાગશે. પરોસતી વખતે ઉપર એક ચમચી ગરમ ઘી રેડવાથી ફરક પુરાઈ જાય છે.
