ટીંડોળાનું શાકTindora Shaak
ટીંડોળાની લાંબી ચીરીઓનું સૂકું, કરકરું શાક. ઓછું તેલ, ઓછો સમય, અને ટિફિનમાં પણ ઢોળાય નહીં.
સામગ્રી
ખરીદી કે તૈયારી વખતે દરેક સામગ્રી પર ટેપ કરીને નિશાની કરી શકો છો.
- 400 ગ્રામ ટીંડોળાં, લાંબી ચીરીઓ
- 2 ચમચી તેલ, રાઈ, જીરું, હિંગ
- 1 ચમચી આદુ-મરચાંની પેસ્ટ
- હળદર, ધાણાજીરું, 1 ચમચી ખાંડ, મીઠું
- 2 ચમચી શેકેલા શીંગદાણાનો ભૂકો
- લીંબુ અને કોથમીર
બનાવવાની રીત
- ટીંડોળાંને ધોઈ, લાંબી ચાર ચીરીઓ કરો.
- તેલમાં રાઈ, જીરું અને હિંગનો વઘાર કરી આદુ-મરચાં ઉમેરો.
- ટીંડોળાં, હળદર અને મીઠું ઉમેરી ઢાંકીને ધીમા તાપે 12-15 મિનિટ પકાવો.
- ઢાંકણ ખોલી, ધાણાજીરું, ખાંડ અને શીંગદાણાનો ભૂકો ઉમેરી 4-5 મિનિટ ખુલ્લું શેકો.
- લીંબુ અને કોથમીર નાખી રોટલી સાથે પીરસો.
ટિપ્સ
- છેલ્લે ઢાંકણ ખોલીને શેકવાથી કિનારી કરકરી થાય છે.
- જાડાં ટીંડોળાં કડવાં હોય છે — પાતળાં અને લીલાં પસંદ કરવાં.
સાચવવું અને ફરી ગરમ કરવું
કોરું શાક હોવાથી ફ્રિજમાં બે દિવસ સારું રહે છે, અને રસો ન હોવાથી ટિફિન અને પ્રવાસ માટે ગુજરાતી ઘરોની જૂની પસંદ છે. ફરી ગરમ કરતી વખતે તવા પર ખુલ્લું રાખીને મધ્યમ તાપે ત્રણ-ચાર મિનિટ શેકો — કિનારી ફરી કરકરી થશે. માઇક્રોવેવમાં ટીંડોળાં પોચાં અને ચીકણાં લાગે છે.
શું બદલી શકાય
- શીંગદાણાનો ભૂકો ન હોય તો શેકેલા તલનો કે દાળિયાનો ભૂકો વાપરો; તલનો ભૂકો વધુ સુગંધ આપે છે.
- ખાંડને બદલે ચપટી ગોળ વાપરી શકાય — સ્વાદ થોડો ઘેરો અને રંગ ઘાટો આવશે.
- લીંબુ ન હોય તો છેલ્લે ¼ ચમચી આમચૂર ભભરાવો.
- થોડું બંધાયેલું શાક ગમે તો છેલ્લે 1 ચમચી ચણાનો લોટ સૂકો શેકીને ઉમેરો — મસાલો ટીંડોળાંને વધુ ચોંટે છે.
સાથે શું પીરસવું
રોજના ગુજરાતી ભાણામાં ગરમ રોટલી, દાળ-ભાત, કચુંબર અને છાશ સાથે. કોરું હોવાથી સવારે ટિફિનમાં રોટલી સાથે ભરવા માટે સૌથી ભરોસાનું શાક, અને ઘણાં ઘરોમાં થેપલાં સાથે પણ ખવાય છે.
આ ભૂલો ટાળો
- સમારતી વખતે દરેક ટીંડોળું જોવું. અંદર લાલાશ પડતો કે રૂ જેવો ભાગ હોય એ પાકી ગયેલું છે — એ કાઢી નાખવું, નહીંતર આખું શાક કડવું લાગશે.
- તેજ તાપે ન સાંતળવું. ચીરીઓ બહારથી બદામી થઈ જશે અને અંદર કાચી રહેશે; ઢાંકીને ધીમા તાપે જ ચડવા દેવું.
- પાણી ન ઉમેરવું. ટીંડોળાં પોતાનું પાણી છોડે છે અને ઉમેરેલું પાણી શાકને બાફેલું, ફીકું બનાવે છે.
- શીંગદાણાનો ભૂકો શરૂઆતમાં ન નાખવો. એ બળીને કડવો થાય છે અને મસાલો ગાંઠા જેવો થઈ જાય છે — ઢાંકણ ખોલ્યા પછી જ ઉમેરવો.
વારંવાર પૂછાતા સવાલ
ટીંડોળાંનું શાક કડવું કેમ લાગે છે?
એક-બે પાકી ગયેલાં ટીંડોળાં ભેગાં ચડી ગયાં હોય એટલે. અંદરનો ભાગ લાલ, પોચો કે રૂ જેવો હોય તો એ કડવું હોય છે. સમારતી વખતે એક એક ચીરી જોઈ લેવી અને શંકા જાય તો ચાખી જોવું.
સારાં ટીંડોળાં કેવી રીતે પસંદ કરવાં?
પાતળાં, એકસરખાં અને ઘાટા લીલા રંગનાં લેવાં. દબાવતાં કઠણ લાગવાં જોઈએ. પીળાશ પડતાં, જાડાં કે નખ દબાવતાં પોચાં લાગે એવાં ટીંડોળાં પાકી ગયેલાં છે.
શીંગદાણા વગર બની શકે?
બની શકે. તલનો ભૂકો કે દાળિયાનો ભૂકો એ જ કામ કરે છે, અને કંઈ ન નાખવું હોય તો છેલ્લે ખુલ્લું રાખીને બે મિનિટ વધુ શેકો જેથી કિનારી કરકરી થાય.
