તુવેર દાળ અને જીરા રાઈસTuvar Dal & Jeera Rice
હળવું અને ઝડપી જમણ — વઘારેલી તુવેરની દાળ અને જીરાનો વઘાર કરેલો ભાત. મોડું થઈ ગયું હોય ત્યારે સૌથી સહેલું.
સામગ્રી
ખરીદી કે તૈયારી વખતે દરેક સામગ્રી પર ટેપ કરીને નિશાની કરી શકો છો.
- 1 કપ તુવેરની દાળ
- 1 ડુંગળી, 2 ટામેટાં, 1 ચમચી આદુ-લસણ
- હળદર, લાલ મરચું, ધાણાજીરું, મીઠું
- વઘાર: ઘી, જીરું, હિંગ, સૂકું મરચું, લસણ
- ભાત: 1½ કપ ચોખા, 1 ચમચી જીરું, 2 ચમચી ઘી
- લીંબુ અને કોથમીર
બનાવવાની રીત
- દાળને હળદર સાથે 4 સીટી બાફી ફીણી લો.
- ઘીમાં જીરું, હિંગ, લસણ અને ડુંગળી સાંતળી, ટામેટાં અને મસાલા ઉમેરી પકાવો.
- દાળ ઉમેરી, પાણીથી પાતળી કરી 8-10 મિનિટ ઉકાળો.
- ભાત માટે ઘીમાં જીરું તતડાવી, પલાળેલા ચોખા અને 3 કપ પાણી ઉમેરી પકાવો.
- દાળ પર લીંબુ અને કોથમીર નાખી, જીરા રાઈસ સાથે પીરસો.
ટિપ્સ
- દાળને બરાબર ફીણવાથી રેશમી લાગે છે.
- છેલ્લે ઘીનો વઘાર કરવાથી સ્વાદ અલગ જ આવે છે.
સાચવવું અને ફરી ગરમ કરવું
દાળ ફ્રિજમાં બે-ત્રણ દિવસ અને ડીપ ફ્રિજમાં મહિનો રહે છે; ઠંડી પડતાં ઘટ્ટ થાય એટલે ગરમ પાણી ઉમેરી એક ઉકાળો આપો. જીરા રાઈસ ફ્રિજમાં બે દિવસ રહે — પાણી છાંટી ઢાંકીને વરાળે ગરમ કરો, અને ભાતને બે વાર ગરમ ન કરવો. ઉનાળામાં ભાત બહાર ચાર-પાંચ કલાકથી વધુ ન રાખવો.
શું બદલી શકાય
- તુવેરની દાળને બદલે મસૂરની દાળ ચાલે — બે સીટીમાં ચડી જાય અને વધુ રેશમી થાય, પણ સ્વાદ હળવો રહે.
- કૂકર ન હોય તો દાળ એક કલાક પલાળી, તપેલીમાં ઢાંકીને 40-45 મિનિટ ધીમા તાપે પકાવો.
- લસણ ન ખાતા હોય તો છોડી દો અને હિંગ થોડી વધારે નાખો; વઘારમાં સૂકું મરચું રાખવું.
- બાસમતી ન હોય તો કોઈ પણ લાંબા દાણાના ચોખા ચાલે, પણ ચીકણા ટૂંકા દાણાના ચોખા જીરા રાઈસ માટે નહીં.
સાથે શું પીરસવું
રોજના જમવામાં — બપોરે કે રાતે — રોટલી, પાપડ, કાચી ડુંગળી, લીંબુ અને અથાણા સાથે. ગુજરાતી ગળી દાળ કરતાં આ દાળ સાદી અને તીખી હોય છે, એટલે કંઈક અલગ ખાવું હોય ત્યારે બને છે. ઉપર કાચું ઘી મૂકવાની રીત ઘણાં ઘરમાં છે.
આ ભૂલો ટાળો
- દાળ ધોઈને પાણી ચોખ્ખું આવે ત્યાં સુધી બે-ત્રણ વાર ધોવી, અને બાફતી વખતે ઉપર આવતું ફીણ કાઢી નાખવું — નહીંતર દાળ ભારે અને ધૂંધળી લાગે છે.
- વઘારમાં જીરું બળવા ન દેવું. ઘી ગરમ થાય, જીરું તતડે અને રંગ બદલાય એટલે તરત બીજું નાખો — બળેલું જીરું આખી દાળ કડવી કરે છે.
- ટામેટાં દાળ બાફતી વખતે ન નાખવાં. ખટાશમાં દાળ ચડતી નથી, એટલે વઘારમાં જ પકાવવાં.
- ભાત રંધાતો હોય ત્યારે હલાવવો નહીં. દાણા તૂટી ચીકણા થાય છે — પાણી શોષાય ત્યાં સુધી ઢાંકી રાખો, પછી કાંટાથી છૂટો કરો.
વારંવાર પૂછાતા સવાલ
હેન્ડ બ્લેન્ડર વગર દાળ રેશમી કેવી રીતે કરવી?
લાકડાના રવૈયા કે તારની ઝારીથી કૂકર ખોલ્યા પછી ગરમ દાળને બે-ત્રણ મિનિટ બરાબર ફીણો. દાળ ગરમ હોય ત્યારે જ સહેલાઈથી ઓગળે છે; ઠંડી પડ્યા પછી દાણા રહી જાય છે.
જીરા રાઈસ ચીકણો કેમ થઈ જાય છે?
ચોખા બરાબર ધોયા ન હોય, પાણી વધારે પડ્યું હોય, કે રંધાતી વખતે હલાવ્યું હોય. ચોખા પાણી ચોખ્ખું આવે ત્યાં સુધી ધોઈ વીસ મિનિટ પલાળો, 1 કપ ચોખાને 2 કપ પાણી રાખો, અને રંધાયા પછી પાંચ મિનિટ ઢાંકીને રહેવા દો.
આ દાળ અને ગુજરાતી દાળ એક જ છે?
નહીં. ગુજરાતી દાળમાં ગોળ અને આંબલી પડે છે, પાતળી હોય છે અને ભાત સાથે ખવાય છે. આ દાળ ડુંગળી-ટામેટાંના મસાલાવાળી, ઘટ્ટ અને તીખી છે, અને રોટલી સાથે પણ બરાબર લાગે છે.
