વડાપાંવVada Pav
મુંબઈથી આવેલો, પણ હવે ગુજરાતના દરેક ખૂણે મળતો નાસ્તો — મસાલાવાળા બટાકાનો વડો, પાંવ, લસણની સૂકી ચટણી અને તળેલું મરચું.
સામગ્રી
ખરીદી કે તૈયારી વખતે દરેક સામગ્રી પર ટેપ કરીને નિશાની કરી શકો છો.
- 4 બાફેલા બટાકા, મસળેલા
- 1 ચમચી આદુ-લસણ-મરચાંની પેસ્ટ
- રાઈ, હિંગ, હળદર, લીમડો, તેલ
- ખીરું: 1 કપ ચણાનો લોટ, ચપટી સોડા, મીઠું
- 4 પાંવ
- સૂકી લસણની ચટણી અને તળેલાં મરચાં
બનાવવાની રીત
- તેલમાં રાઈ, હિંગ, લીમડો અને આદુ-લસણ-મરચાંની પેસ્ટ સાંતળો.
- મસળેલા બટાકા, હળદર અને મીઠું ઉમેરી 3 મિનિટ પકાવી ઠંડું કરો, પછી ગોળા વાળો.
- ચણાના લોટનું ઘટ્ટ ખીરું બનાવો.
- ગોળાને ખીરામાં ઝબોળી ગરમ તેલમાં સોનેરી થાય ત્યાં સુધી તળો.
- પાંવ વચ્ચેથી કાપી, લસણની ચટણી લગાવી, વડો મૂકી તળેલા મરચાં સાથે પીરસો.
ટિપ્સ
- ખીરું ઘટ્ટ હશે તો જ વડાને બરાબર વળગશે.
- તળેલાં મરચાં પર થોડું મીઠું નાખવાનું ભૂલવું નહીં.
સાચવવું અને ફરી ગરમ કરવું
વડા તળ્યા પછી બે-ત્રણ કલાકમાં ખાઈ લેવા, પછી ચણાના લોટનું પડ નરમ પડી જાય છે. બટાકાનું પૂરણ ફ્રિજમાં બે દિવસ રહે છે — અગાઉથી પૂરણ બનાવી ગોળા વાળી રાખવા અને ખાતી વખતે તાજા તળવા એ સૌથી સારી રીત. તળેલા વડા ફ્રિજમાં રાખ્યા હોય તો ઓવનમાં 180 ડિગ્રીએ છ-સાત મિનિટ ગરમ કરવા; માઇક્રોવેવમાં પડ ચામડા જેવું થઈ જાય છે. સૂકી લસણની ચટણી હવાચુસ્ત ડબ્બામાં મહિનો ચાલે.
શું બદલી શકાય
- પાંવ ન મળે તો બર્ગર બન, બ્રેડની જાડી સ્લાઈસ કે લાડી પાંવ ચાલે. બન વાપરો તો તવા પર માખણ મૂકી સેકી લેવો, નહીંતર સૂકો લાગશે.
- સૂકી લસણની ચટણી ઘરે ન હોય તો ચાર ચમચી સૂકું કોપરાનું ખમણ, બે ચમચી લાલ મરચું, છ-સાત કળી લસણ અને મીઠું સૂકા તવા પર શેકી બરછટ ખાંડી લો — બે મિનિટનું કામ છે.
- ખીરામાં ચપટી સોડાને બદલે ચપટી ઈનો નાખી શકાય, પણ ખીરું ત્યારે તરત વાપરવું. સોડા ન નાખો તો પડ થોડું કઠણ થશે.
- લસણ ન ખાતા હો તો પૂરણમાં આદુ-મરચાં વધારી, ચટણીમાં લસણની જગ્યાએ વધારે કોપરું અને તલ વાપરો.
સાથે શું પીરસવું
સવારના નાસ્તામાં કે સાંજે ચા સાથે. તળેલાં મરચાં સાથે ખાવાનો રિવાજ છે — વડાની સાથે એક મરચું, એમ વારાફરતી. ગુજરાતમાં લારી પર વડાપાંવ સાથે લીલી ચટણી અને મીઠી ચટણી બંને મળે છે, મુંબઈ કરતાં એ થોડું જુદું છે.
આ ભૂલો ટાળો
- પૂરણ ગરમ હોય ત્યારે ગોળા ન વાળવા. બરાબર ઠંડું થવા દેવું — ગરમ પૂરણના ગોળા ખીરામાં ઝબોળતાં ભાંગી પડે છે અને તેલમાં ખુલી જાય છે.
- બટાકા મિક્સર કે મેશરથી સાવ લીસા ન કરવા. હાથથી મસળેલું, થોડું દાણેદાર પૂરણ જોઈએ; લીસું પૂરણ ખાતી વખતે ચીકણું લાગે છે.
- ખીરામાં ઝબોળ્યા પછી ગોળો હાથમાં રાખી રાહ ન જોવી. ઝબોળો અને તરત તેલમાં — ખીરું નીતરી જાય તો પડ અસમાન થાય છે.
- એકસાથે ચાર-પાંચથી વધુ વડા તેલમાં ન નાખવા. તેલનું તાપમાન પડી જાય છે અને વડા તેલ પી જાય છે.
વારંવાર પૂછાતા સવાલ
વડા તળતી વખતે ખીરું છૂટું પડી જાય તો શું કરવું?
ખીરું પાતળું છે. બે ચમચી ચણાનો લોટ વધારે ઉમેરી ઘટ્ટ કરો — ખીરું ચમચામાંથી ધીમે અને જાડી ધારે પડવું જોઈએ. બીજું કારણ બટાકાના ગોળા ભીના હોવા; એ કિસ્સામાં ગોળાને થોડા સૂકા ચણાના લોટમાં રગદોળી પછી ખીરામાં ઝબોળવા.
પાંવ વચ્ચેથી કાપીને સેકવો જોઈએ?
બંને રીત ચાલે, પણ કાપીને તવા પર થોડું માખણ મૂકી અંદરની બાજુ ત્રીસ સેકન્ડ સેકવાથી ઘણો ફરક પડે છે — પાંવ ગરમ થાય છે અને વડાનું તેલ એમાં ઉતરતું નથી.
તળ્યા વગર વડા બની શકે?
અપ્પે પાત્રમાં બની શકે, પણ એ પછી વડાપાંવ જેવું લાગતું નથી — ચણાના લોટનું કરકરું પડ જ વડાપાંવની ઓળખ છે. હળવું જોઈતું હોય તો બટાકાના પૂરણને સીધા પાંવમાં ભરી, માખણ સાથે તવા પર સેકી 'મસાલા પાંવ' બનાવવું વધુ સારો વિકલ્પ છે.
