વેજ પુલાવ અને રાયતુંVeg Pulao & Raita
સુગંધિત બાસમતી, શાકભાજી અને આખા મસાલાનો હળવો પુલાવ, સાથે ઠંડું રાયતું. બિરયાની જેટલી મહેનત વગર એવો જ આનંદ.
સામગ્રી
ખરીદી કે તૈયારી વખતે દરેક સામગ્રી પર ટેપ કરીને નિશાની કરી શકો છો.
- 1½ કપ બાસમતી, 20 મિનિટ પલાળેલા
- 1 કપ શાકભાજી (વટાણા, ગાજર, ફ્લાવર, ફણસી)
- 1 ડુંગળી, પાતળી સમારેલી
- તજ, એલચી, લવિંગ, તમાલપત્ર, જીરું
- 1 ચમચી આદુ-લસણ, 2 લીલાં મરચાં
- 3 ચમચી ઘી, મીઠું, ફુદીનો
- રાયતું: 1 કપ દહીં, કાકડી, જીરું પાવડર, મીઠું
બનાવવાની રીત
- ઘીમાં આખા મસાલા તતડાવી, ડુંગળી સોનેરી થાય ત્યાં સુધી સાંતળો.
- આદુ-લસણ અને મરચાં ઉમેરી 1 મિનિટ, પછી શાકભાજી નાખી 3 મિનિટ સાંતળો.
- નિતારેલા ચોખા ઉમેરી હળવા હાથે 2 મિનિટ સાંતળો.
- 3 કપ ગરમ પાણી અને મીઠું ઉમેરી ઉકાળો, પછી ઢાંકીને ધીમા તાપે 12-15 મિનિટ પકાવો.
- 5 મિનિટ ઢાંકેલું રહેવા દઈ, કાંટાથી છૂટો કરી ફુદીનો ભભરાવો.
- દહીંમાં કાકડી, જીરું પાવડર અને મીઠું ભેળવી રાયતું બનાવો અને સાથે પીરસો.
ટિપ્સ
- ચોખા પલાળવાથી દાણા લાંબા અને છૂટા રહે છે.
- ઢાંકણ વચ્ચે ખોલવું નહીં, વરાળ જતી રહે છે.
સાચવવું અને ફરી ગરમ કરવું
રાંધેલો ભાત ગરમીમાં જલદી બગડે છે — બે કલાકથી વધુ બહાર ન રાખવો. ફ્રિજમાં છીછરા ઢાંકેલા વાસણમાં બે દિવસ રહે છે. ગરમ કરતી વખતે ઉપર બે ચમચી પાણી છાંટી ઢાંકીને વરાળે ગરમ કરવો, હલાવવું નહીં. રાયતું વધે તો કાકડી પાણી છોડી દે છે, એટલે રાયતું દરેક વખતે તાજું બનાવવું સારું.
શું બદલી શકાય
- બાસમતી ન હોય તો સોના મસૂરી કે કોઈ પણ લાંબા દાણાના ચોખા ચાલે, પણ પાણી ઘટાડવું — દોઢ કપ ચોખા સામે અઢી કપ પાણી પૂરતું.
- આખા મસાલા ન હોય તો અડધી ચમચી ગરમ મસાલો જીરા સાથે નાખો. સુગંધ એટલી ઊંડી નહીં આવે, પણ સ્વાદ બેસી જશે.
- ઘી ન વાપરવું હોય તો તેલમાં બનાવી, છેલ્લે એક ચમચી ઘી ઉપર નાખો — આખો ફરક એ છેલ્લી ચમચીમાં છે.
- કાકડીનું રાયતું ન ગમે તો બુંદીનું, ડુંગળીનું કે છીણેલા દૂધીનું રાયતું બનાવો. ઉનાળામાં દૂધીનું રાયતું સૌથી હળવું લાગે છે.
સાથે શું પીરસવું
સાદું પણ પૂરું ભોજન — પુલાવ, રાયતું, પાપડ અને અથાણું. રાતના જમણમાં કે ટિફિનમાં મૂકવા માટેની ગુજરાતી ઘરની જૂની પસંદ છે. મહેમાન આવવાના હોય અને સમય ઓછો હોય તો દાળ-ભાત-શાક-રોટલીની જગ્યાએ પુલાવ અને રાયતું ચલાવી લેવાય છે.
આ ભૂલો ટાળો
- પાણી નાખ્યા પછી ભાત હલાવવો નહીં. દાણા તૂટે છે અને સ્ટાર્ચ છૂટો પડીને પુલાવ ચીકણો થાય છે — એક વાર ઉકાળો, પછી ઢાંકી દો.
- ચોખા વીસ મિનિટથી વધુ પલાળવા નહીં. વધુ પલાળેલા દાણા રાંધતી વખતે તૂટે છે, અને પાણીનું પ્રમાણ પણ ઘટાડવું પડે.
- શાકભાજી ઝીણાં ન સમારવાં. મોટા ટુકડા રાખવા, નહીંતર પંદર મિનિટમાં છૂંદાઈને ભાતમાં ભળી જાય છે.
- રાયતામાં મીઠું અગાઉથી ન નાખવું. કાકડી પાણી છોડે છે અને રાયતું પાતળું થઈ જાય — પીરસતાં પહેલાં જ મીઠું ભેળવવું.
વારંવાર પૂછાતા સવાલ
પલાળેલા બાસમતી માટે પાણીનું પ્રમાણ કેટલું?
વીસ મિનિટ પલાળેલા બાસમતી માટે ચોખા કરતાં બમણું પાણી સારું બેસે છે. કલાકથી વધુ પલાળ્યા હોય તો દોઢ ગણું પૂરતું, કારણ દાણા પહેલેથી પાણી ખેંચી ચૂક્યા છે.
પુલાવ ચીકણો કેમ થઈ જાય છે?
ત્રણ કારણ: પાણી વધારે, રાંધતી વખતે હલાવ્યું, કે ચોખા ધોયા પછી સારી રીતે નિતાર્યા નહીં. થઈ ગયો હોય તો ઢાંકણ ખોલીને પાંચ મિનિટ વરાળ ઊડવા દો, પછી કાંટાથી છૂટો કરો.
કૂકરમાં પુલાવ બની શકે?
હા. એ જ રીતે વઘાર કરી, ચોખા સાંતળી, બમણા પાણીને બદલે દોઢ ગણું પાણી નાખીને બે સીટી કરવી. સીટી જાતે ઊતરે પછી જ ખોલવું અને કાંટાથી છૂટો કરવો.
