વેન પોંગલVen Pongal
ચોખા અને મગની દાળની ઘી, મરી અને જીરાવાળી ખીચડી — દક્ષિણ ભારતની સવારની સૌથી આરામદાયક વાનગી.
સામગ્રી
ખરીદી કે તૈયારી વખતે દરેક સામગ્રી પર ટેપ કરીને નિશાની કરી શકો છો.
- 1 કપ ચોખા
- ½ કપ મગની દાળ
- 3 ચમચી ઘી
- 1 ચમચી ખાંડેલા મરી, 1 ચમચી જીરું
- 1 ચમચી આદુ, લીમડો, હિંગ
- 10 કાજુ, મીઠું
બનાવવાની રીત
- મગની દાળને સૂકા તવા પર હળવી શેકો — સુગંધ આવશે અને સ્વાદ વધશે.
- ચોખા અને દાળ ધોઈ, 4 કપ પાણી અને મીઠું નાખી કૂકરમાં 4-5 સીટી સુધી નરમ બાફો.
- ઘીમાં કાજુ સોનેરી કરી બાજુ પર કાઢો.
- એ જ ઘીમાં જીરું, મરી, આદુ, લીમડો અને હિંગ તતડાવો.
- આ વઘાર અને કાજુ ખીચડીમાં ઉમેરી બરાબર ભેળવો.
- ઉપર થોડું ઘી મૂકી, સંભાર કે ચટણી સાથે ગરમ પીરસો.
ટિપ્સ
- પોંગલ નરમ અને ભીનું હોવું જોઈએ, છૂટું નહીં.
- મરી આખા ખાંડીને નાખવાથી સ્વાદ ખીલે છે.
સાચવવું અને ફરી ગરમ કરવું
પોંગલ ઠંડું પડતાં ઢેફા જેવું જામી જાય છે. બહાર ત્રણ-ચાર કલાક, ફ્રિજમાં બે દિવસ. ગરમ કરતી વખતે પા કપ ગરમ પાણી અને એક ચમચી ઘી નાખી, ચમચાથી મસળતા જઈને ધીમા તાપે ગરમ કરવું — એમ જ પહેલાંની નરમાઈ પાછી આવે છે. ફ્રીઝરમાં મૂકવું નહીં, પીગળ્યા પછી લપસણું અને દાણા વગરનું થઈ જાય છે.
શું બદલી શકાય
- મગની દાળને બદલે તુવેરની દાળ વાપરવી નહીં — એ ભારે પડે છે અને પોંગલ ચીકણું થઈ જાય છે. ફોતરાંવાળી મગની દાળ ન હોય તો ધોળી મગની દાળ જ વાપરવી.
- ચોખામાં બાસમતી ટાળવા. ઈડલીના કે કોઈ પણ ટૂંકા દાણાના ચોખા લો — એ ઓગળીને નરમ થાય છે, જે આ વાનગીમાં જોઈએ છે.
- કાજુ ન હોય તો કાતરેલી બદામ કે શીંગદાણા ઘીમાં તળી નાખો. સ્વાદ અલગ આવશે પણ કચકચાટ જળવાશે.
- મરીનો તૈયાર પાવડર વાપરવો પડે તો અડધી ચમચી જ, અને છેલ્લે નાખવો. આખાં મરી ખાંડીને નાખવાથી જે ઊંડી સુગંધ આવે છે એ પાવડરમાં નથી.
સાથે શું પીરસવું
દક્ષિણ ભારતમાં સવારના નાસ્તાની મુખ્ય વાનગી, સાથે નારિયેળની ચટણી, સંભાર કે રીંગણનું ગોટસુ. ઘણાં દક્ષિણ ભારતીય મંદિરોમાં પોંગલ પ્રસાદ તરીકે પણ ધરાવાય છે. ઠંડીની સવારે ઉપર ઘી મૂકીને ખાવાની મજા અલગ છે.
આ ભૂલો ટાળો
- દાળ શેક્યા પછી ઝડપથી ધોઈ નાખવી, પાણીમાં પલાળી રાખવી નહીં — શેકવાથી આવેલી સુગંધ પલાળેલા પાણીમાં જતી રહે છે.
- મગની દાળ ઘાટી બદામી થાય ત્યાં સુધી શેકવી નહીં. ફક્ત સુગંધ આવે ત્યાં સુધી — વધુ શેકાયેલી દાળ કડવી લાગે છે અને બાફતી વખતે ઓગળતી નથી.
- વઘાર અને કાજુ વહેલાં ઉમેરવાં નહીં. પીરસતાં પહેલાં જ ઉમેરવાં, નહીં તો કાજુ પોંગલની ભીનાશમાં પોચા પડી જાય છે અને મરીની સુગંધ ઊડી જાય છે.
- હિંગ છોડવી નહીં. મરી, જીરું અને હિંગ — આ ત્રણ મળીને વેન પોંગલનો સ્વાદ બને છે; હિંગ વગર એ સાદી ખીચડી જેવું લાગે છે.
વારંવાર પૂછાતા સવાલ
પોંગલ નરમ ન થાય તો શું કરવું?
ગરમ પાણી ઉમેરી ધીમા તાપે પાંચ મિનિટ મસળતા જઈને પકાવવું. પાણી ઠંડું હોય તો દાણા કઠણ જ રહે છે. શરૂઆતથી સુધારવું હોય તો કૂકરમાં પાણી વધારે રાખવું અને સીટી પાંચ સુધી જવા દેવી — પોંગલમાં દાણા ઓગળવા જ જોઈએ.
વેન પોંગલ અને ખીચડી વચ્ચે ફરક શું?
સામગ્રી લગભગ સરખી છે, મસાલા અલગ છે. ગુજરાતી ખીચડીમાં હળદર અને મીઠું, સાદો સ્વાદ. વેન પોંગલમાં હળદર નથી; એનો આધાર ખાંડેલાં કાળાં મરી, જીરું, આદુ, હિંગ અને ભરપૂર ઘી છે. દાળ પણ શેકીને વપરાય છે, જેથી સુગંધ અલગ આવે.
કૂકર વગર પોંગલ બની શકે?
હા. તપેલીમાં ચોખા-દાળ સાથે પાંચ કપ પાણી નાખી, ઢાંકીને ધીમા તાપે ચાલીસ-પચાસ મિનિટ પકાવવું, વચ્ચે વચ્ચે હલાવતા રહેવું. પાણી ખૂટે તો ગરમ પાણી ઉમેરવું. કૂકર કરતાં વધુ સમય લાગે, પણ દાણા વધુ એકસરખા ઓગળે છે.
