ટિફિનમાં શું ભરવું?Gujarati lunchbox ideas

સવારે સાત વાગે ટિફિન ભરવાનું હોય ત્યારે સવાલ એક જ હોય છે — બપોરે બાર વાગે આ ખોલાશે ત્યારે કેવું લાગશે. ટિફિનની વાનગી રસોઈ કરતાં વધારે ભેજ, તેલ અને તાપમાનની વાત છે: શું ચાર કલાક ટકે, શું ઢોળાય, અને ઠંડું થાય તોય શું ખવાય. નીચે એ જ ત્રણ વાતો સમજાવી છે.

ચાર કલાક સ્ટીલના ડબ્બામાં શું ટકે છે

ટકવાનો આધાર ભેજ પર છે. જે વાનગીમાં પાણી ઓછું અને તેલ-ઘી પૂરતું હોય એ બપોર સુધી સારી રહે — થેપલા, પરાઠા, મુઠિયા, હાંડવો અને સૂકાં શાક આ કારણે જ ટિફિનમાં જીતે છે. તેલ રોટલી પર પાતળું પડ બનાવે છે, જેથી અંદરનો ભેજ બહાર જતો નથી અને રોટલી કડક નહીં થાય. બાફેલી વાનગી જેવી કે મુઠિયા અને હાંડવો ઠંડાં થાય તોય ભારે લાગતાં નથી, કારણ કે તળેલું તેલ એમાં નથી. પૌંઆ અને ઉપમા પણ ચાલે, પણ થોડાં ભીનાં રાખવાં, નહીં તો બપોરે સાવ કોરાં લાગશે. અને રોટલીને કપડામાં વીંટી ડબ્બામાં મૂકવી — કપડું વરાળ પીએ છે, પ્લાસ્ટિક એને અંદર જ રાખે છે અને રોટલી ચીકણી થાય.

શું નથી ટકતું અને કેમ

દહીંવાળી કોઈ પણ વાનગી ઉનાળામાં ટિફિનમાં જોખમ છે — ગરમીમાં દહીં ખાટું થઈ જાય. દહીં જોઈતું હોય તો આઇસ પેક સાથે અલગ ડબ્બીમાં જ મૂકવું, નહીં તો ઘરે ખાવું. તળેલું ફરસાણ ડબ્બામાં નરમ પડી જાય, કારણ કે તેની પોતાની વરાળ બહાર નીકળી શકતી નથી; ભજીયા અને પૂરી બપોરે એ જ નથી રહેતાં. રસાવાળું શાક રોટલીની સાથે એક ખાનામાં ન ભરવું, રોટલી પાણી ખેંચી લે છે. સેન્ડવિચમાં પાતળી ચટણી અને ટામેટાંનાં પાતળાં ચીરિયાં બ્રેડ ભીની કરે છે. સમારેલાં ફળ થોડી વારમાં કાળાં પડે. અને પાપડ કે સેવ ઉપર ભભરાવીને મૂકશો તો બપોરે એનું કરકરાપણું બચતું નથી — એ નાની ડબ્બીમાં અલગ મૂકવાં.

ઢોળાય નહીં એવી રીતે કેમ ભરવું

સૌથી પહેલું નિયમ — ખૂબ ગરમ ખાવાનું ઢાંકી ન દેવું. ઢાંકણ બંધ કરતાં પહેલાં બે-ત્રણ મિનિટ વરાળ નીકળી જવા દો, નહીં તો ઢાંકણની અંદર પાણી જમા થઈને આખા ખાવા પર ટપકશે. બહુ લાંબો સમય પણ ખુલ્લું ન રાખવું, ખાસ ગરમીમાં. રસાવાળું શાક સ્ક્રૂ ઢાંકણવાળી ડબ્બીમાં જ ભરવું, દબાવીને બેસતા ઢાંકણ પર ભરોસો ન કરવો. ખાનું છેક સુધી ભરો — અડધું ભરેલું ખાનું થેલીમાં હલે અને બધું એક બાજુ થઈ જાય. ઉપર બટર પેપર દબાવી દેવાથી રોટલી અને શાક વચ્ચે પડ રહે છે. અથાણું, છૂંદો અને ચટણી સૌથી નાની ડબ્બીમાં જ. અને થેલીમાં ટિફિન ઊભું રાખો, આડું નહીં.

ઠંડું થાય તોય બાળકો ખાય એવું શું

બાળકોના ટિફિનમાં સ્વાદ કરતાં સહેલાઈ વધારે ચાલે છે. હાથથી ખાઈ શકાય એવું હોય તો ખાલી આવે: થેપલાનો રોલ, પરાઠાના ચાર ભાગ, હાંડવાના ચોરસ કાપ, મુઠિયા, સેન્ડવિચના ત્રિકોણ. ઠંડું થાય તોય આ બધું બગડતું નથી. તીખું ઓછું રાખો, મીઠું થોડું વધારે — ઠંડા ખાવામાં મીઠું ઓછું લાગે છે. કડવું કે વાસ મારતું શાક ટિફિનમાં મોકલવું જોખમ છે, બપોરે બંધ ડબ્બામાં એની વાસ વધી જાય. ટુકડા નાના રાખો, રિસેસમાં સમય ઓછો હોય છે. અને રોજ એક ભાવતી વસ્તુ સાથે રાખો — એક નવું શાક મોકલવું હોય તોય સાથે છૂંદો કે બે બિસ્કિટ હોય તો ડબ્બો ખાલી થવાની શક્યતા ઘણી વધે.

સવારની વીસ મિનિટની ગોઠવણ

ટિફિન સવારે બને છે, પણ નક્કી રાતે થાય છે. રાતે લોટ બાંધી, થોડું તેલ લગાવી ઢાંકીને ફ્રિજમાં મૂકી દો. મેથી સમારી, શાક ખમણી ડબ્બામાં રાખો. શાકનો મસાલો તૈયાર હોય તો સવારે ખાલી વઘાર કરવાનો રહે. સવારે ક્રમ આ રાખો: પહેલાં તવો ગરમ મૂકો, સાથે શાક ચડાવો, પછી રોટલી-થેપલા ઉતારતા જાઓ. છેલ્લે ભરવાનું — ગરમ હોય એ પહેલાં નહીં, થોડું ઠરે પછી. ડબ્બો ધોવાની ટેવ પણ એટલી જ મહત્ત્વની છે: ઢાંકણની રબર કાઢીને અલગ ધોવી, નહીં તો વાસ બેસી જાય અને બીજા દિવસે આખું ખાવાનું એવું લાગે. ધોયા પછી ડબ્બો ખુલ્લો રાખી સૂકવવો, બંધ કરીને મૂકવો નહીં.

વારંવાર પૂછાતા સવાલ