20 મિનિટમાં બનતા નાસ્તાQuick Gujarati snacks

સાંજે પાંચ વાગે ભૂખ લાગે, બાળકો સ્કૂલથી આવે અને રસોઈનો મૂડ ન હોય — દરેક ઘરની રોજની વાત. પણ ઝડપી નાસ્તો ત્યારે જ બને જ્યારે ઘરમાં અમુક વસ્તુ પહેલેથી હોય અને થોડી તૈયારી થઈ ગઈ હોય. નીચે ખરેખર પંદર મિનિટમાં શું બને, શું ન બને, અને ઝડપ ટકાવવા ઘરમાં શું રાખવું એની વાત છે.

પંદર મિનિટમાં સાચે શું બને છે

જે વાનગીમાં પલાળવાનું, આથો લાવવાનું કે લોટને આરામ આપવાનું ન હોય એ જ ખરેખર ઝડપી ગણાય. બટાકા પૌંઆ પહેલા નંબરે — પૌંઆ ધોઈ, નિતારી, વઘારીને ઢાંકી દો, દસ-બાર મિનિટમાં તૈયાર. ભેળમાં ચૂલો સળગાવવાનો જ નહીં, મમરા, સેવ, ડુંગળી, ટામેટું અને ચટણી ભેગાં કરવાનાં. ઉપમા દસ મિનિટમાં થાય, પણ એક શરતે — રવો પહેલેથી શેકેલો હોવો જોઈએ. સેવ ટામેટાનું શાક ખરેખર આઠ-દસ મિનિટનું કામ છે અને રોટલી સાથે પેટ ભરાય. વેજ સેન્ડવિચ, મસાલા ટોસ્ટ અને દહીં-પૂરી પણ આ જ ઘરમાં આવે. આ બધી વાનગીમાં સમાન વાત એક જ છે: વઘાર કરો, મુખ્ય સામગ્રી ઉમેરો, બે મિનિટ ઢાંકો, પૂરું. વચ્ચે કશું રાહ જોવાનું આવતું નથી.

પંદર મિનિટમાં જે નથી બનતું

આ યાદી જાણવી એટલી જ જરૂરી છે, નહીં તો સાંજ બગડે. ઢોકળાં, ઈદડા અને હાંડવાના ખીરાને આથો આવવા દેવો પડે — આઠથી દસ કલાક, એમાં છૂટકો નથી. ખમણ આથા વગર બને છે, પણ ખીરું ફીણવા અને બાફવામાં પચીસ-ત્રીસ મિનિટ જાય, એટલે એ અડધા કલાકની વાનગી છે, પંદર મિનિટની નહીં. પૂરી, ફાફડા કે ગાંઠિયામાં લોટ બાંધી આરામ આપવો પડે અને તળવાનું ઘાણ પર ઘાણ ચાલે. ચાર જણ માટે ભજીયા તળવા બેસો તો વીસ-પચીસ મિનિટ તો જાય જ. ઊંધિયું, દાળ ઢોકળી અને છોલે તો કલાકની વાનગી છે. ઝડપ જોઈતી હોય ત્યારે આ પસંદ ન કરવી — અડધી રંધાયેલી વાનગી કરતાં સેવ-મમરા સારા.

ઘરમાં શું રાખવું તો ઝડપ શક્ય બને

ઝડપી નાસ્તો રસોઈની આવડત કરતાં ડબ્બાની તૈયારી પર વધારે આધાર રાખે છે. કોરી સામગ્રીમાં પૌંઆ, રવો, મમરા, ચણાનો લોટ, સેવ, શીંગદાણા, બ્રેડ અને મમરાનો ચેવડો — આટલું હોય તો ઘર કદી ખાલી ન પડે. શાકભાજીમાં ડુંગળી, બટાકા, ટામેટાં, લીલાં મરચાં, આદુ, લીંબુ અને કોથમીર. લીમડો ઘરે કૂંડામાં હોય તો સૌથી સારું, નહીં તો ધોઈ, કોરો કરી ફ્રિજમાં ડબ્બામાં રાખો. મસાલામાં રાઈ, જીરું, હિંગ, હળદર, લાલ મરચું અને ધાણાજીરું બસ થાય. લીલી ચટણી વાટીને આઇસ ટ્રેમાં જમાવી રાખો, પછી જરૂર પડે એટલા ક્યુબ કાઢવા. અઠવાડિયે એક વાર આ ડબ્બા તપાસી લેવાની ટેવ પાડો, તો સાંજે બહાર દોડવું ન પડે.

આગળથી કરેલી નાની તૈયારી

અડધી મહેનત રજાના દિવસે થાય તો આખું અઠવાડિયું સહેલું જાય. એક કિલો રવો ધીમા તાપે શેકી, ઠંડો કરી ડબ્બામાં ભરી દો — પછી ઉપમા રોજ દસ મિનિટનું કામ. આદુ-મરચાંની પેસ્ટ વાટી, ઉપર થોડું તેલ રેડી ફ્રિજમાં રાખો. શીંગદાણા શેકી, ફોલીને અલગ ડબ્બે રાખો. ખજૂર-આંબલીની ચટણી એક વાર બનાવો તો અઠવાડિયું ચાલે અને ભેળ-પૂરીમાં કામ આવે. કોપરું ખમણીને ફ્રીઝરમાં મૂકી શકાય. ડુંગળી આગલી રાતે સમારીને ન રાખવી, વાસ બેસી જાય છે; એના બદલે સવારે બે મિનિટ ફાળવવી. અને રોજ રાતે વાસણ ધોતી વખતે કઢાઈ અને વઘારિયું હાથવગાં મૂકી દો — સાંજે શોધવામાં જતો સમય પણ સમય જ છે.

ઉતાવળમાં જે ભૂલો થાય છે

ઝડપ કરવા જતાં મોટે ભાગે ત્રણ વાતો બગડે છે. પહેલી, પૌંઆ વધારે ધોવાઈ જાય. પૌંઆ ચાળણીમાં નાખી, ઉપરથી પાણી રેડી, તરત નિતારી દેવા; પાણીમાં પલાળી રાખશો તો ચીકણા થઈ જશે. બીજી, તેલ પૂરતું ગરમ ન થયું હોય. વઘાર કરતાં પહેલાં રાઈ નાખીને જોવું — તતડે નહીં તો હજી વાર છે, અને ઠંડા તેલમાં નાખેલો વઘાર આખી વાનગીને કાચી લાગે એવી કરે. ત્રીજી, એક જ વાર તવા પર બધું ઠાલવી દેવું. કઢાઈ ભરાઈ જાય તો તાપ બેસી જાય અને જે તળવા મૂક્યું હતું એ બફાઈ જાય. ઉતાવળ હોય ત્યારે એક જ વાનગી પસંદ કરો અને એ વ્યવસ્થિત કરો. બે અડધી વાનગી કરતાં એક પૂરી વાનગી સારી.

વારંવાર પૂછાતા સવાલ